Topaz là gì? Thành phần hóa học và cấu trúc tinh thể

Topaz là gì? Thành phần hóa học và cấu trúc tinh thể

Khái quát chung

Tên gọi của Topaz bắt đầu từ chữ Hy Lạp là topazos có nghĩa là tìm kiếm, theo ngôn ngữ của Sanskrit cổ topaz có nghĩa là lửa. Trước đây nó đã được dùng cho một số loại đá quý có màu vàng, thậm chí cả những loại màu lục cũng được gọi là topaz.

Lần đầu tiên được sử dụng làm đá quý trong đồ trang sức năm 1737 do Henekel (khi ông mô tả mỏ Saxon) bởi lẽ chúng có độ cứng tương đối cao, ánh thủy tinh tương đối mạch và đặc biệt là có màu sắc đa dạng.

Tên gọi của Topaz bắt đầu từ chữ Hy Lạp là topazos
Tên gọi của Topaz bắt đầu từ chữ Hy Lạp là topazos

Thành phần hóa học và cấu trúc tinh thể

Thành phần hóa học

  • Công thức hóa học:Al2[O3](F,OH)2
  • Thành phần hóa học: Al2O3:62-48%, SiO2:39-28.2%, F:13.20,4%

H2O: 2,45%,F và OH có thể thay thế cho nhau vì vậy topaz không có OH sẽ có công thức là Al2F2SiO4 không có F là topaz hydroxul Al2(OH)2SiO4.

Cấu trúc tinh thể

– Tinh  hệ: Topaz kết tinh ở tinh hệ trực thoi với các yếu tố đối xứng 3L2 3PC

– Dạng tinh thể thường gặp: là lăng trụ có các khía sâu chạy song song với chiều dài tinh thể. Dạng tinh thể hoàn chỉnh 2  tháp hiếm gặp mà thường có một tháp dạng vòm còn đầu kia là mặt cát khai cơ sở do nó bị vỡ tách ra từ đá gốc. Các tinh thể đẹp chỉ thấy trong các hỗng, chúng có nhiều mặt hoàn hảo, kích thước lớn. Dạng phổ biến nhất là lăng trụ với các hình đơn [110], [120] ,[041] song diện [001] lưỡng tháp [111] ,[223],…..

Các tính chất vật lý và quang học

Các tính chất vật lý

 – Độ cứng: 8 thang theo Mohs, độ cứng tuyệt đối: 1427 kg / mi li mét vuông.

– Tỷ trọng 3,52 đến 3,57.

– Cát khai, vết vỡ: hoàn toàn theo mặt cơ sở [001], viết vỡ vỏ sò.

Các tính chất vật lý và quang học
Các tính chất vật lý và quang học

Do tính cát khai hoàn toàn theo mặt cơ sở nên topaz được mày cắt có chiều dài của hình oval hoặc hình giọt nước chạy theo chiều dài tinh thể sẽ có khuynh hướng nứt đôi viên đá thậm chí bị vỡ thành hai phần.

Các tính chất quang học

Màu sắc: Topaz thường không màu, màu lam, lam-lục giống màu Aquamarin, màu vàng, còn hồng và đỏ quý hiếm

– Chiết suất: Np = 1,607 đến 1,629, Ng = 1,610 đến 1,638 ,Nm = 1,61 đến 1,649.

– Lưỡng chiết: 0,008 đến 0,01

– Ánh: topaz có ánh thủy tinh và có đặc tính trơn, nhưng có một chút anh lửa.

–  độ tán sắc 0,14

– Đặc tính quang học: hai trục, quang dương.

– topaz luôn luôn trong suốt, trừ những trường hợp có nhiều bao thể tạo hiện tượng đám mây.

– Tính đa sắc: rõ nhưng không mạnh, trừ trường hợp màu hồng có ánh lửa: màu hồng và không màu. Những viên màu đỏ vàng cho ba màu: vàng mật ong, vàng đỏ, vàng hồng nhạt. Màu lam :màu lam, hồng nhạt, xanh lam . Dưới kính lọc Chelsea những viên màu lam cho màu lam phớt lục.

– Phổ hấp thụ: phổ hấp thụ của topaz không thể quan sát để giám định trừ màu Sherry, màu này cho nguyên tố Cr, nhưng nó không cho phổ hấp thụ. Tuy nhiên khi chúng được xử lý nhiệt sẽ có vạch kép tại 6828, và có thể nhìn thấy tốt hơn nếu ánh sáng đi vào viên đá được lộc bằng CuSO4 .

– Tính phát quang: thay đổi tùy theo hai loại giầu (OH) và loại giầu F. Topaz màu xanh lam và không màu phát quang màu vàng nhạt, lục nhạt yếu dưới sóng dài, còn dưới sóng ngắn thì cường độ yếu hơn nhiều.

Đặc điểm bên trong

Đặc điểm bên trong của đá Topaz
Đặc điểm bên trong của đá Topaz

Đối với topaz không màu, màu lam, màu nâu loại giàu F thường có các bao thể hang hốc chứa hai hoặc ba pha. Các hang hốc thường có dạng giọt nước và dạng bóng, một trong chúng có thể là khí CO2…Ngoài ra còn có các bao thể rắn như: anbit dạng tấm, Aquatit, brucit, muscovit, fluorit, gơtit, granat, hematit….

Các phương pháp xử lý và tổng hợp 

– Topaz thường bị nhạt màu đi khi nung ở nhiệt độ cao. Topaz màu đỏ nâu của Brazil chuyển sang không màu ở nhiệt độ 450 độ C, nhưng khi nguội nó chuyển sang màu hồng cá hồi đến màu đỏ tím tùy theo màu sắc ban đầu và độ mạnh của nhiệt độ.

– Topaz không được tổng hợp trong công nghiệp.

Nguồn gốc

Topaz phổ biến trong các thành phần tạo pegmatit, cộng sinh với tuamalin,fluorit, thạch anh, berin, felspat.Đôi khi cũng gặp topaz trong các mạch nhiệt dịch.

– Phân bố: các mỏ nổi tiếng ở Brazil, mỏ Lapaz của Mehico có nguồn tục phát màu vàng, ở Mỹ có mỏ topaz màu hồng, vàng và xanh lam rất đẹp. Một số nước khác cũng khai thác rất nhiều topaz như Úc, Myanmar và đặc biệt ở Nga khi khai thác nhiều topaz màu lam, màu lục ở vùng núi Ural.

– Việt Nam: topaz gặp trong pegmatit ở Thạch Khoáng, Vĩnh Phú, đi cùng với thạch anh, berin và một số khoáng vật khác.  Topaz vùng Xuân Lệ, Thường Xuân, Thanh Hóa cũng có nguồn gốc pegmatit, cộng sinh với aquamarin và thạch anh. Topaz Lâm Đồng trong pegmatit cộng sinh với felspat, thạch anh.

Phân biệt với đá tự nhiên và đá tổng hợp

Phân biệt với đá tự nhiên

Phân biệt với đá tự nhiên và đá tổng hợp
Phân biệt với đá tự nhiên và đá tổng hợp

– Thạch anh: dùng chất lỏng bromofor chìm xuống còn thạch anh sẽ nổi lên.

– Berin,octolaz và brazilianit cũng dùng phương pháp tỷ trọng và đo chiết suất.

– Danburrit, tuamalin và apatit: dùng khúc xạ kế hoặc chất lỏng Di-iodmetan. Mặt khác apatit cò cho phổ hấp thụ mạnh ở vùng lục tại 511, 490 và vùng da cam 631, 622, còn 5 hay có các bao thể và vết nứt trong khi topaz thường sạch hơn.

– Corindon, cryzoberin cryzoberin và zircon: dùng khúc xạ kế là phân biệt được đượcrox ràng.

Phân biệt với đá tổng hợp

Topaz tổng hợp đã làm để cho mục đích nghiên cứu lý thuyết chứ không phải để thăm dò thị trường. Quá trình đã được thực hiện do các tác dụng của axit hydrofluosilic trên Si và Al với sự có mặt của H2O ở nhiệt độ 500 độ C .

Loại đá mà được gọi là topaz tổng hợp chính là saphia bia tổng hợp có màu thích hợp với màu sắc của topaz.

Mài cắt

Hầu hết topaz được mài cắt theo kiểu hỗn hợp
Hầu hết topaz được mài cắt theo kiểu hỗn hợp

Hầu hết topaz được mài cắt theo kiểu hỗn hợp, và do do hình dạng tinh thể kéo dài, nên viên đá được cắt theo kiểu oval dài hoặc hình giọt nước. Những viên có màu đậm trung bình được mài cắt bậc

Công ty cổ phần Trang sức và Đá quý Việt nam là một trong những công ty hàng đầu cả nước về thiết kế, chế tác về đá quý và trang sức. Nếu có mong muốn tư vấn thiết kế sản phẩm trang sức, đá quý mang tính “cá nhân hóa và gắn liền với câu chuyện của bản thân”,  Quý .ch vui lòng đăng ký trực tiếp trên website để được phục vụ tốt nhất.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY. Ngoài ra, nếu Quý khách cần hỗ trợ luôn, vui lòng nhắn tin tại TẠI ĐÂY (24/24).

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *