Tính chất phát quang của Đá Quý

Tính chất phát quang của Đá Quý

Hiện tượng phát huỳnh quang của đá quý là một phương pháp hỗ trợ cho các phương pháp khác để xác định chúng.

Huỳnh quang là sự phát xạ ánh sáng trong vùng nhìn thấy của vật chất dưới tác dụng của các bức xạ nhìn thấy hoặc không nhìn thấy ở vùng sóng ngắn hơn. Huỳnh quang xảy ra khi một điện tử bị kích thích, nhảy từ một quỹ đạo này nên một quỹ đạo khác, nhưng vị trí của điện tử ở quỹ đạo mới không bền vững, nên nó lập tức trở về quỹ đạo của mình. Trong quá trình chuyển đổi vị trí của điện tử, đã phát sinh ra một năng lượng dưới dạng ánh sáng.

Huỳnh quang là sự phát xạ ánh sáng trong vùng nhìn thấy của vật chất
Huỳnh quang là sự phát xạ ánh sáng trong vùng nhìn thấy của vật chất

Nếu điện tử không thể trở về ngay vị trí ban đầu mà nó quay trở lại ở một vị trí trung gian thì phải cung cấp cho nó một năng lượng nào đó để nó nhảy lên vị trí kích thích và từ đó trở về vị trí ban đầu và phát sáng. Trong trường hợp này ta có hiện tượng lân quang (phosphorescence), tức là vật chất không ngừng phát sáng ngay sau thời điểm tắt nguồn còn thích mà vẫn phát sáng thêm một khoảng thời gian nào đó.

Kính lọc màu kép (crossed filters)

Những loại đá mà nguyên tố tạo màu Cr và Fe, với hàm lượng nhỏ, không làm ảnh hưởng đến quá trình chiếu sáng, dùng cho huỳnh quang đỏ. Như vậy, người ta thường dùng phương pháp này cho các loại đá như ruby, spinen đỏ, alexandrit, emorot và topaz hồng.

Saphia tổng hợp theo kiểu alexandrit, phần lớn spinen lam và saphia tổng hợp màu lục thể hiện màu đỏ dưới kính lọc kép, ruby Myanma, ruby tổng hợp và spinen không màu hay màu hồng thể hiện màu chàm rất rõ. Spinen thường tổng hợp phát huỳnh quang màu đỏ rất mạnh.

Kính lọc màu kép (crossed filters)
Kính lọc màu kép (crossed filters)

Cường độ phát quang của ủa Alexandrit và Amorot phụ thuộc vào lượng Cr và Fe có trong đá. Huỳnh Quang Đỏ của Alexandrit và emorot chứa cr giúp ta phân biệt chúng với các loại benzen và crizonbenzen khác. Emorot tổng hợp thường phát sáng mạnh hơn emorot tự nhiên. Amorot của Nan Phi và Ấn Độ thường chứa Fe và không phát huỳnh quang. topaz hồng, tanzanit hồng phát huỳnh quang mạnh hơn. Trong  trường hợp này nên sử dụng các phương pháp để phân biệt chúng.

Người ta còn dùng phương pháp này để phân biệt ngọc trai màu đen. Ngọc trai thật dưới kính lọc kép cho huỳnh quang đỏ hoặc ngọc trai nhân tạo không cho hiện tượng này.

Dùng dung dịch sunfat đồng đậm đặc và tấm lọc màu vàng có thể quan sát rất tốt các đá cho huỳnh quang da cam và đỏ.

Ánh sáng cực tím sóng dài

Về mặt lý thuyết tất cả các chất cho huỳnh quang đỏ dưới kính lọc (Cr là nguyên tố tạo màu chính) cũng cho huỳnh quang đỏ dưới tác động của tia cực tím sóng dài. Thật bậy, ruby và spinen cho huỳnh quang đỏ  rất rõ rất rõ nhưng đối với emorot và Alexandrit người ta thường dùng tấm lọc. Ruby nhân tạo thường phát huỳnh quang mạnh hơn ruby tự nhiên và nó thường sáng rực ở phần rìa.

Hầu hết các mẫu flourit đều phát huỳnh quang tím các tinh thể màu xanh của flourit có sắc tím trong ánh sáng phản xạ. Loại flourit dạng sọc hoàn toàn không cho huỳnh quang dưới tác dụng của tia cực tím. Aragonit cho huỳnh quang hồng họăc xanh, thậm chí nó còn tiếp tục phát huỳnh quang ngay cả sau khi ngừng chiếu tia cực tím. Scapolit cho huỳnh quang mà da cam – vàng. Spinen nhân tạo màu vàng lục có chứa Mn phát huỳnh quang màu lục. Topaz vàng của Brazil cho huỳnh quang yếu màu da cam. Zircon trắng, apatit vàng phát sáng mà vàng. Saphia sri lanka vàng và nhạt màu cho huỳnh quang da cam – vàng hiện tượng này cho phép phân biệt saphia vàng tự nhiên và nhân tạo. Saphia tự nhiên màu da cam cho huỳnh quang màu đỏ.

Ruby cho huỳnh quang đỏ rất rõ
Ruby cho huỳnh quang đỏ rất rõ

Tóm lại, đối với các đá huỳnh quang trong vùng đỏ, người ta dùng kính lọc (crossed filters). Đối với các đá phát huỳnh quang màu lục, chàm tốt nhất là dùng nguồn cực tím sóng ngắn và tia X thường được dùng trong trường hợp đặc biệt.

Công ty cổ phần Trang sức và Đá quý Việt nam là một trong những công ty hàng đầu cả nước về thiết kế, chế tác về đá quý và trang sức. Nếu có mong muốn tư vấn thiết kế sản phẩm trang sức, đá quý mang tính “cá nhân hóa và gắn liền với câu chuyện của bản thân”,  Quý khách vui lòng đăng ký trực tiếp trên website để được phục vụ tốt nhất.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY. Ngoài ra, nếu Quý khách cần hỗ trợ luôn, vui lòng nhắn tin tại TẠI ĐÂY (24/24).

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *