Các phương pháp phân biệt Ngọc trai tự nhiên và Ngọc trai nuôi (Phần 2)

Các phương pháp phân biệt Ngọc trai tự nhiên và Ngọc trai nuôi (Phần 2)

Xác định ngọc trai bằng tia X

Chụp ảnh tia X

Tia X bắt đầu được áp dụng vào mục tiêu giám định từ đầu những năm 20 ngay sau khi xuất hiện trên thị trường một loạt  những ngọc nuôi đầu tiên. Nhưng kỹ thuật còn chưa cao nên trong nhiều năm nó bị mất uy tín vì không có cơ sở khoa học. Sau đó phương pháp này được cải tiến và hoàn thiện bởi nhà ngọc học Dr.A.E.Alecxander

Nguyên tắc của phương pháp pháp nhiên tắc của phương pháp này rất đơn giản nhưng nó đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao của người làm việc để chụp được những bức ảnh đẹp và kinh nghiệm để diễn giải kết quả tránh nhầm lẫn.

  • Hạt ốc xà cừ là nhân của hạt trai nuôi, dưới của tia X nó sẽ trong hơn lớp bao quanh nó.
  • Nhưng ngọc trai tự nhiên thì trước khi tạo ngọc con vật thường phủ lên nhân 1 lớp conchiolin, do vậy ảnh chụp khi chiếu tia X sẽ cho thấy vật đen rõ ràng xung quanh trên âm bản
Phương pháp này được cải tiến và hoàn thiện bởi nhà ngọc học Dr.A.E.Alecxander
Phương pháp này được cải tiến và hoàn thiện bởi nhà ngọc học Dr.A.E.Alecxander

Còn trong hạt trai tự nhiên, những lớp tăng trưởng này có thể nhìn thấy bằng mắt thường khi cắt ngang hạt trai đó, hoặc bằng kính lúc khi ta nhìn dọc theo lỗ khoan.

Ưu điểm của phương pháp là có thể xác định một chuỗi hạt trai, tuy nhiên bản chất của hạt này cũng đã gần như được khẳng định bằng mắt thường. Nhờ phương pháp này ta đỡ mất công sức và thời gian tháo chúng ra khỏi chuỗi để tiến hành kiểm tra bằng thiết bị nội soi và đỡ mất chi phí để lắp lại chuỗi như ban đầu.

Được dùng làm phép kiểm tra sơ bộ hạt trai được khoan một phần hoặc chưa qua đối với hạt trai nuôi cấy thì phương pháp này rất chắc chắn, như đã trình bày ở trên và ngay cả đối với nhiều ngọc trai tự nhiên ,đặc biệt là nếu chúng có dạng giọt nước hoặc dạng cúc áo.

>>> Các phương pháp phân biệt Ngọc trai tự nhiên và Ngọc trai nuôi (Phần 1)

Nhiễu xạ tia X 

Đối với những hạt trai mà qua kiểm nghiệm bằng phương pháp chụp ảnh tia X cho ta kết quả không được thỏa đáng thì phải dùng phương pháp hữu hiệu hơn là phương pháp nhiễu xạ tia X, thường gọi là phương pháp Laue, mặc dù phương pháp phân tích bằng tia X này do do Maxvon Laue phát minh ra năm 1912 cốt chỉ để phân tích đơn tinh thể, chứ không phải là như người ta dùng trong trường hợp xác định ngọc trai, nó chủ yếu ta phải xử lý các tập hợp vi tinh thể.

Nguyên lý của phương pháp 

Khi một chùm tia X rất mảnh được chiếu qua một tinh thể và một tấm film thì ta có thể thấy được rất nhiều những điểm mờ trên phim đó vây quanh những vết do tia không bị lệch đi. Nếu hướng của tia X trùng với trục đối xứng của đơn tinh thể thì các đốm này sẽ tạo thành một đa giác đều trùng với tính đối xứng của tinh thể theo hướng đó. Như vậy, thực tế mỗi một đốm có thể được xem như là một sự tán xạ hoặc một sự phản xạ của một phần tia X cho các mặt nguyên tử song song tạo ra.

Nguyên lý của phương pháp 
Nguyên lý của phương pháp

Giả xử nếu một đốm do một loạt các mặt phẳng nguyên tử nào đó tạo ra và tia X song song với trục đối xứng thì ắt hẳn là các đốm tương tự giống hệt như vậy chắc chắn sẽ được tạo ra theo tính đối xứng của tinh thể .

Trong tinh thể lực phương, thí dụ như berin chẳng hạn, chùm tia X đi qua trục bậc 6 sẽ tạo nên ảnh Laue có mẫu đối xứng bậc 6 trông rất đẹp mắt, nếu tia đi vuông góc với trục này sẽ cho một bức ảnh chỉ thể hiện mức đối xứng bậc 2

Tiến hành giám định  

Bây giờ quay lại hạt trai tự nhiên, ngoài cấu trúc đồng tâm như ta đã biết nó còn có cấu trúc tỏa tia, bởi vì những tia aragonit được sắp xếp vuông góc với lớp tăng trưởng. Như vậy, khi tia X được truyền qua tâm của hạt trai này thì cũng có nghĩa là nó đi qua các trục giả bậc 6 của hàng nghìn những tinh thể nhỏ li ti và ảnh nhiễu xạ của tia truyền qua nhìn chung sẽ cho hàng loạt những đóm sắp xếp gần như theo hệ 6 phương xung quanh một đóm đen trung tâm.

Trong một số trường hợp những đóm này dính liền với nhau và làm thành một hình lục giác đặc xít ,trong khi đó với một số trường hợp khác ta có thể thấy một vòng rộng hoặc một vầng sáng. Một điều lý thú là trong hạt trai dạng cúc áo và trong một số hạt chai dạng giọt nước, hình vầng sáng này có thể để thấy được khi tia X chứa dọc theo trục đối xứng của hạt trai, trong khi đó những ảnh chụp khi tia vuông góc với hướng này thì thường lại có những đốm rất rõ ràng.

Trong hạt trai nuôi hiệu ứng cho lớp bên ngoài gây ra thường là không đáng kể trừ phi lớp bên ngoài này dài một cách khác thường và các tập hợp các đốm sinh ra sẽ phụ thuộc vào định hướng của hạt nhân xà cừ so với hướng của tia X. Nếu dùng tia đi vuông góc với cấu trúc của nhân, tức là khi tia lấy đi theo trục đối xứng giả lục phương của các phi tinh thể, mà các trục này làm vuông góc với các lớp đó đó.Như vậy theo hướng này hoặc gần như theo hướng này, các mô hình lục giác của các đốm có thể thu được trong trường hợp hạt trai tự nhiên.

Theo các hướng song song các lớp hoặc gần như vậy tia, X cắt ngang qua các vi tinh thể theo hướng đối xứng bậc hai và điều này được thể hiện trên mô hình của các đốm giống như thánh giá của người Malta hoặc hình chữ nhật có 4 đốm xung quanh một vết đen ở giữa và đó là một đặc điểm quan trọng để phân biệt chúng.

Tiến hành giám định  
Tiến hành giám định

Đặc điểm phân biệt dễ thấy giữa chúng khi xác định ngọc trai bằng phương pháp nhiễu xạ là nếu thấy có 4 đốm của hạt trai nuôi cấy được hiện rõ trên lần thử đầu tiên thì không cần phải làm tiếp nữa: viên hạt trai này là hạt trai nuôi cấy. Nếu lần thử đầu tiên mà thấy mô hình là một lục giác hoặc mô hình này không rõ ràng thì phải xoay viên hạt trai đi một góc 90 độ và chụp ảnh một lần nữa.

Nếu lần này có mô hình lục giác thì hạt trai này là hạt trai thật. Bởi vì một hạt trai nuôi cấy bao giờ cũng cho một hình ảnh gồm 4 vết khi xoay đi 90 độ từ vị trí mà nó không cho hình ảnh đó. Tuy nhiên cũng có trường hợp khó xác định khi mà lớp vỏ ngoài của hạt trai nuôi cấy rất dày, hoặc  khi nhân của hạt trai tự nhiên hoặc nuôi cấy bị dịch chuyển ra khỏi vị trí thông thường của nó, mà vị trí này thường là trọng tâm của hạt trai.

Ảnh nhiễu xạ trực tiếp có thể được sử dụng để kiểm tra những trường hợp kết quả phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng của ảnh và kinh nghiệm của người giám định trong việc giải kết quả. Cũng nên nhớ rằng trong những viên ngọc trai hình cầu hoặc gần như hình cầu, mô hình của các đốm trong ảnh nhiễu xạ được chụp ở hai hướng khác nhau sẽ gần như là giống nhau. Nhưng sự khác thường trong mẫu đó sẽ được thấy trong từng bức ảnh và điều này khẳng định rằng hạt trai thực sự là tự nhiên. Ngoài ra, ta cũng nên biết rằng một hiện tượng rất kỳ thú đó là những mẫu dạ cách chiều liên quan tới hạt trai nuôi cấy  khi được chiếu ở một vị trí trung gian.

Huỳnh quang tia X

Còn một cách khác mà phương pháp Tia X có thể hỗ trợ trong việc phân biệt hạt trai nuôi cấy và hạt trai tự nhiên đó là nhờ sự phát huỳnh quang của chúng. Nhân của hạt trai nuôi cấy luôn được làm từ vỏ xà cừ của trai nước ngọt. Chất xà cừ này chứa một hàm lượng vết rất nhỏ của mangan và tạo cho cho phát huỳnh quang màu phớt lục dưới tác động của tia X. Màu phát quang phát lục này rất dễ nhận thấy trong phần lớn các hạt trai nuôi cấy được chiếu qua lớp phủ bên ngoài, tuy nhiên để thấy rõ được hiệu ứng này cần phải xem xét trong bóng tối qua một cửa sổ bằng kính pha chì và thiết bị này phải được che chắn chu đáo để tránh cho người quan sát khỏi bức xạ nguy hiểm tia X. Ngoài ra, cũng còn có hiệu ứng phát quang như khi đã ngắt nguồn tia x.

Huỳnh quang tia X
Huỳnh quang tia X

Chỉ có một loại ngọc trai tự nhiên có tính phát quang tương tự như vậy là loại hạt trai tự nhiên nước ngọt. Tuy nhiên cường độ phát quang ở đây là quá khác nhau, bởi vì loại này có phát màu phớt vàng và dường như nó phát quang từ trên bề mặt chứ không phải từ trong nhân.

Hạt trai mô phỏng cũng có thể được xác định bằng tia X. Những bức ảnh này hoặc trông giống như tròn đục – trong trường hợp hạt trai làm bằng thủy tinh hoặc trong trường hợp khác, ảnh thể hiện một vòng tròn tối màu hoặc gần như tối màu có tâm gần như trong suốt – đây là trường hợp hạt trai làm từ thủy tinh có nhân được phủ đầy bằng sáp.

Phương pháp chiếu sáng

Để phân biệt ngọc trai tự nhiên và ngọc trai nuôi còn có một phương pháp đơn giản là chiếu sáng chúng bằng một nguồn sáng mạnh và tập trung. Nếu là ngọc trai nuôi thì chúng thường thể hiện cấu tạo giải đặc trưng của nhân vỏ xà cừ.

Phương pháp đơn giản là chiếu sáng chúng bằng một nguồn sáng mạnh và tập trung
Phương pháp đơn giản là chiếu sáng chúng bằng một nguồn sáng mạnh và tập trung

Công ty cổ phần Trang sức và Đá quý Việt nam là một trong những công ty hàng đầu cả nước về thiết kế, chế tác về đá quý và trang sức. Nếu có mong muốn tư vấn thiết kế sản phẩm trang sức, đá quý mang tính “cá nhân hóa và gắn liền với câu chuyện của bản thân”,  Quý .ch vui lòng đăng ký trực tiếp trên website để được phục vụ tốt nhất.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY. Ngoài ra, nếu Quý khách cần hỗ trợ luôn, vui lòng nhắn tin tại TẠI ĐÂY (24/24).

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *