Những khái niệm cơ bản về Đá quý và Ngọc ( Phần 2)

Những khái niệm cơ bản về Đá quý và Ngọc ( Phần 2)

Các chỉ tiêu của đá quý

Giá trị của đá quý tự nhiên phụ thuộc vào nhiều chỉ tiêu chất lượng, trong đó quan trọng nhất là:

1. Đẹp: chỉ tiêu này thể hiện ở màu, sắc màu,độ lấp lánh, độ trong suốt, các hiệu ứng quang học như:sao,mắt mèo…..Đây là chỉ tiêu chất lượng quan trọng nhất cho bất kỳ loại đá quý nào.

2. Bền vững (về cơ học và hóa học): Độ cứng, dại, dẻo, đá quý phải có tính bền vững trong việc sử dụng hằng ngày, chống lại được các tác động cơ học, hóa học, ánh sáng, nhiệt độ…..

3. Hiếm: Chỉ tiêu này phụ thuộc vào quy luật cung-cầu, chính mong muốn được sở hữu một viên đá quý hiếm là một trong những yếu tố làm tăng giá trị của nó.

4. Thị hiếu (mốt): Một vài đá quý có thể có nhu cầu cao hơn so với các loại đá quý khác và các nhu cầu này thường thay đổi theo thời gian. Ví dụ: pirop hoặc lazuzit ngày xưa có giá trị rất cao và rất được ưa chuộng, ngày nay thậm chí không còn được coi là đá quý nữa. Opan, nhất là opan quý, nói chung khá được ưa chuộng trên thế giới, nhưng ở Mỹ ngày nay người ta hầu như không sử dụng vì người ta cho rằng nó đem lại rủi ro cho người đeo.

Các chỉ tiêu của đá quý
Các chỉ tiêu của đá quý

5. Hoàn hảo: chỉ mức độ khuyết tật gây ra cho các bao thể bên trong và bên ngoài, cũng như các sai hỏng về cấu trúc, ảnh hưởng của chi tiêu này đến chất lượng đá quý thay đổi từ loại đá này đến loại đá khác.

6. Kích thước: đá quý càng lớn thì giá trị càng cao. Tuy nhiên, tỉ số trọng lượng/giá trị lại không phải là một hàm tuyến tính. Giá trị tính theo carat của các loại đá quý có kích thước lớn thường cao hơn hẳn so với giá trị của những loại đá quý thường gặp ở kích thước nhỏ.

7. Chất lượng chế tác: được xác định bởi hình dạng, độ cân đối, độ hoàn thiện( độ bóng, độ đối xứng) của viên đá, đây là một chỉ tiêu quan trọng quyết định giá trị của một viên đá.

8. Gọn nhẹ: với một khối lượng tương đối nhỏ, đá quý đã chế tác lại có một giá trị lớn, dễ vận chuyển,dễ sử dụng, bảo quản và cất giữ. Chính vì vậy mà con người không chỉ coi đá quý là những vật trang sức , mà còn coi chúng là đối tượng đầu tư.

9. Tính ổn định: mặc dù giá của đá quý thường có sự dao động, nhưng xu hướng chúng là chúng phải tương đối ổn định trong một thời gian dài, chỉ có vậy mới khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực đá quý. Vì vậy, liên quan đến chỉ tiêu này, cần phải thận trọng với sự lạm phát về tài chính cũng như các hoạt động đầu cơ.

Thuật ngữ ngọc học

Các khoáng vật dùng làm đá quý

Trong các lĩnh vực có sử dụng đá quý (trang sức, trang trí, mỹ nghệ, điêu khắc, tạc tượng,…) người ta liệt kê được khoảng 80 khoáng vật. Một khoáng vật có thể có nhiều biến loại khác nhau, tùy thuộc vào thành phần hóa học, màu sắc, hình dạng tinh thể…. Ngoài ra, tên gọi khoáng vật học người ta còn sử dụng các tên gọi riêng cho những biến loạn đặc biệt, những tên gọi này thường không có trong các từ điển khoáng vật học.

Thêm vào đó, còn có các tên gọi được sử dụng trong thương trường, trong từng lĩnh vực sử dụng đặc thù của một số chủng loại đá quý đặc biệt, tự nhiên và nhân tạo. Trong các ngôn ngữ nghề nghiệp người ta đã thống kê được hơn 200 tên gọi khác nhau.

Một khoáng vật có thể có nhiều biến loại khác nhau
Một khoáng vật có thể có nhiều biến loại khác nhau

Vật liệu tự nhiên nguồn gốc hữu cơ

Có khoảng hơn một chục vật liệu hữu cơ, hóa thạch hoặc không, đã được con người sử dụng làm đá quý như hổ phách, ngà voi, xương động vật, huyền….

Sản phẩm nhân tạo (man-made products)

Vì một số loại đá quý rất hiếm hoặc rất đắt tiền nên con người đã tìm cách thay thế chúng bằng các vật liệu tự nhiên khác có tính chất tương tự, hoặc các sản do mình tự làm ra.

Sản phẩm tổng hợp (synthetich products)

Các sản phẩm tổng hợp được sử dụng trong công nghiệp và thương mại có các tính chất vật lí và hóa học giống đúng như các vật liệu và khác biệt về vật lý và hóa học. Các đá quý tổng hợp hiện đang được sản xuất và buôn bán là kim cương, ruby,saphia, emơrot,aquamarin, alexandrit, opan và biruza.

Còn việc tổng hợp các sản phẩm khác, cho dù là có thể làm được nhưng lại không được tiến hành vì lí do không có hiệu quả kinh tế, hoặc là chỉ được tiến hành trong phòng thí nghiệm. Các đá màu spinen, granat, thạch anh…..chủ yếu được tổng hợp để thay thế các loại đá quý đắt tiền.

Các sản phẩm tái tạo (reconstructes products)

Là các sản phẩm thu được bằng cách nấu chảy các mảnh vụn đá quý tự nhiên. Loại ruby tổng hợp có tên gọi “ ruby Geneve” chính là thuộc loại này.

Là các sản phẩm thu được bằng cách nấu chảy các mảnh vụn đá quý tự nhiên
Là các sản phẩm thu được bằng cách nấu chảy các mảnh vụn đá quý tự nhiên

Sản phẩm ghép (composits- assembled products)

Đó là sản phẩm tự nhiên và (hoặc) tổng hợp được gắn lại với nhau và chế tác.

Các đá thay thế (bắt chước) – Imitations

Đá bắt chước dùng để thay thế (copy) các đá quý có giá trị lớn thương được cất giữ trong két hoặc tủ sắt.

Người ta có thể dùng cả sản phẩm tự nhiên lẫn sản phẩm tổng hợp làm các đá thay thế (bắt chước). Vì vậy, các đá thay thế phải được bán theo đúng tên gọi của nó, nếu không nó sẽ là hàng giả. Tuy vậy, rất nhiều tên gọi khác nhau đã được sử dụng trong thương trường dể chỉ các vật liệu thay. Những tên gọi này rất dễ gây nhầm lẫn với các tên gọi ban đầu được sử dụng trong các ngành nghề chuyên môn.

Phân loại đá quý

Việc phân loại đá quý thường phải đáp ứng một mục đích nào đó của con người, nhằm thiết lập một quan hệ nào đó, thường là có hệ thống, giữa các loại đá quý. Các chỉ tiêu được chọn cho kiểu phân loại đó, rõ ràng, phụ thuộc vào chủ tâm của người xây dựng nó. Ngoài ra, không chỉ giữa nhà khoáng vật học và nhà buôn đá quý mới có cách phân loại đá quý khác nhau, mà cả các nhà sử học, và nhà mỹ học….cũng chọn cho mình một kiểu phân loại phù hợp với mục đích của mình.

Công trình nghiên cứu thông kê của Kostov năm 1988 về hầu hết các hệ thống phân loại đá quý được sử dụng ở những thời gian khác nhau cho thấy, đối với đá quý nói chung có thể co 7 cách phân loại chủ yếu là: theo chữ cái, theo hình thái và tinh thể học, theo tính chất vật lý và theo thực tiễn, theo hóa tinh thể, theo công dụng và phân loại hỗn hợp.

Phân loại theo chữ cái

Đá quý được phân loại theo vẫn chữ cái giống như trong một số sách của Webster, Anderson hoặc Liddicoat.

Phân loại theo tính chất vật lý và thực tiễn.

Đây là một trong những cách phân loại đá quý cổ xưa nhất và được sử dụng nhiều nhất. Chúng dựa trên các tính chất vật lý của đá quý như tỉ trọng, độ dai, màu sắc, độ trong suốt…..và ảnh hưởng của các tính chất này đến việc sử dụng của đá quý (chế tác,công nghệ…).Để ví dụ,xin nêu các phân loại của Kievlenko, 1980(bảng 1.1). Tác giả đều phân loại đá quý theo nguyên tắc giá trị giảm dần. Tại Nga, cách phân loại của Kievlenko là phổ biến nhất.

Phân loại đá quý theo Kievlenko (1980)
Phân loại đá quý theo Kievlenko (1980)

Phân loại theo hình thái và tinh thể học

Giống như các cách phân loại tinh thể học trong giáo trình: “Tinh thể học

Phân loại theo nguồn gốc

Kiểu phân loại này dựa trên nguồn địa chất của đá quý, ví dụ như phân loại của Samsonov và Turingue (1984). Các phân loại đá quý theo nguồn gốc được trình bày trong các giáo trình khoáng sản học (Economic Geology)

Phân loại hóa tinh thể

Kiểu phân loại này giống như các kiểu phân loại thường được các nhà khoáng vật học sử dụng, như trong giáo trình khoáng vật học của Dana. Để ví dụ, dưới đây nêu ra phân loại của Bank (bảng 1.2).

Phân loại hóa tinh thể đá quý của Bank
Phân loại hóa tinh thể đá quý của Bank

Phân loại theo lĩnh vực sử dụng

Theo kiểu phân này, đá quý được chia ra theo lĩnh vực sử dụng, như trang sức, y học, nghệ thuật, quang học….

Phân loại hỗn hợp

Có những cách phân loại dựa theo vài tiêu chuẩn khác nhau, ví dụ như phân loại theo Tiêu chuẩn Việt Nam năm 1994 (xemTCVN), hay phân loại của Kostov,1986 (bảng 1.3).

Phân loại đá quý theo Kostov (1986)
Phân loại đá quý theo Kostov (1986)

Công ty cổ phần Trang sức và Đá quý Việt nam là một trong những công ty hàng đầu cả nước về thiết kế, chế tác về đá quý và trang sức. Nếu có mong muốn tư vấn thiết kế sản phẩm trang sức, đá quý mang tính “cá nhân hóa và gắn liền với câu chuyện của bản thân”,  Quý khách vui lòng đăng ký trực tiếp trên website để được phục vụ tốt nhất.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY. Ngoài ra, nếu Quý khách cần hỗ trợ luôn, vui lòng nhắn tin tại TẠI ĐÂY (24/24)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *