Những khái niệm cơ bản về Đá quý và Ngọc

Những khái niệm cơ bản về Đá quý và Ngọc (Phần 1)

Khái niệm về khoáng vật và môn khoáng vật học

Khoáng vật (minerals) là những nguyên tố tự nhiên hoặc hợp chất hóa học ở trong thiên nhiên do một hay nhiều nguyên tố kết hợp với nhau theo những quy luật nhất định, có tính chất lý học, hóa học xác định được tạo thành do kết quả của những quá trình hoạt động địa chất xảy ra trong vỏ quả đất trên bề mặt đất hoặc có khi là kết quả của những hoạt động của sinh vật mà thành.

Trong thiên nhiên đa số các khoáng vật ở thể rắn (thạch anh, canxit…), một số ở thể lỏng (thủy ngân, nước, dầu mỏ)  và  thể khí (cacbonic, hydro,sunfua). Hiện nay người ta đã biết khoảng hơn 3.000   khoáng vật nhưng trong đó chỉ có khoảng 50 khoáng vật là phổ biến nhất và giữ vai trò tạo đá. Người ta thống kê rằng trong  hơn 3.000 khoáng vật đã biết, thì có khoảng 34% là khoáng vật silicat,gần 25% là các hiđroxit, gần 20% là các hợp chất sunfua và gần 20% là các khoáng vật còn lại.

Khoáng vật (minerals) là những nguyên tố tự nhiên hoặc hợp chất hóa học ở trong thiên nhiên
Khoáng vật (minerals) là những nguyên tố tự nhiên hoặc hợp chất hóa học ở trong thiên nhiên

Ngày nay khoa học ngày càng phát triển và hiện đại, đặc biệt trong lĩnh vực du hành vũ trụ đã tạo ra khả năng nghiên cứu các hành tinh khác ngoài trái đất thì tài liệu khoa học về khoáng vật càng phong phú. Người ta thấy trên Mặt trời có 3 khoáng vật mà trên Trái đất chưa hề gặp. Hàng năm trái đất còn nhận được một khối lượng nhỏ vật chất trong hệ Mặt trời: bụi vũ trụ, hay còn gọi là thiên thiên thạch.Khi nghiên cứu và phân tích tỉ mỉ thành phần các thiên thạch người ta thấy nó chứa một số khoáng vật mà trái đất chưa gặp.

Khoa học nghiên cứu về khoáng vật gọi là khoáng vật học. Đó là khoa học về khoáng vật, về thành phần, tính chất và điều kiện phát sinh và biến đổi chúng. Khoáng vật học là một môn học trình bày các tính chất vật lý, thành phần hóa học của khoáng vật, phân loại khoáng vật, nguồn gốc phát sinh khoáng vật, công dụng của khoáng vật trong nền kinh tế quốc dân và nêu rõ các phương pháp nghiên cứu khoáng vật.

Khái niệm về đá và khoáng sản

– Đá là tập hợp có quy luật của một hay nhiều khoáng vật, tạo thành những thể địa chất độc lập trong vỏ trái đất.

– Khoáng sản là các thành tạo khoáng tự nhiên có thể sử dụng trong công nghiệp hoặc có thể lấy ra từ chúng kim loại khoáng vật dùng cho các ngành công nghiệp. Khoáng sản có thể tồn tại dưới dạng rắn (quặng, đá) chất lỏng (dầu, nước khoáng…) hoặc khí đốt.

Khoáng sản có thể là các loại đá, các khoáng vật hoặc quặng
Khoáng sản có thể là các loại đá, các khoáng vật hoặc quặng

Như vậy khoáng sản có thể là các loại đá, các khoáng vật hoặc quặng.

Khoáng sản học là môn học nghiên cứu điều kiện và quá trình thành tạo các mỏ khoáng sản có nguồn gốc khác nhau và nghiên cứu quy luật phân bố của chúng trong vỏ trái đất.

Đá quý, ngọc và môn học về đá quý

– Đá quý học (gemmology)

Định nghĩa đá quý: Đá quý là bất kỳ một loại khoáng vật, đá hay vật liệu nào khác nguồn gốc tự nhiên hay nhân tạo, vô cơ hay hữu cơ được con người sử dụng vào mục đích trang sức (tư trang các loại, các sản phẩm trang trí-mỹ nghệ)

Đại đa số đá quý cho đến nay đều là các khoáng vật (kim cương, ruby, saphia,….), một phần là các đá (ngọc bích, opxiđian, cẩm thạch….) và đều có nguồn gốc tự nhiên. Hầu hết đá quý có nguồn gốc vô cơ , chỉ một số nhỏ có nguồn gốc hữu cơ, ngọc trai, san hô, hổ phách,gagat. Như vậy, đá quý chỉ là một loại khoáng sản đặc thù, được con người sự dụng vào mục đích làm đẹp cho mình.

Trong số hơn 3.000 khóang vật, con người đá từng chế tác tới 100 khoáng  vật khác nhau, nhưng sử dụng rộng rãi chỉ ≈ hơn 25 và chỉ ≈ 20 khoáng vật được coi là những đá quý quan trọng nhất (như kim cương, ruby, saphira, emơrot…), đây là những đá quý có giá trị quan trọng nhất.

Đá quý là bất kỳ một loại khoáng vật, đá được con người sử dụng vào mục đích trang sức
Đá quý là bất kỳ một loại khoáng vật, đá được con người sử dụng vào mục đích trang sức

Ngày nay, với mục đích trang sức người ta còn dùng cả các khoáng vật nhân tạo (rutin, corindon, spinen…), trong đó một không hề có trong tự nhiên (như CZ,GGG,YAG…). Như vậy, đá quý không thuần túy chỉ là một loại khoáng sản  và các vật liệu nhân tạo cũng phải được gọi là đá quý (theo nghĩa rộng), đa phần chúng có giá trị thấp những một số sản phẩm có gí trị khá lớn (ví dụ: ruby Ramuara, Durios, emơrot nhiệt dịch…).

Đá quý học là “khoa học nghiên cứu đá quý”. Định nghĩa cũng mơ hồ như chính các nhiệm vụ của đá quý học, và trên thực tế người ta thường bao hàm trong đá quý học cả khía cạnh thương mại như định giá đá quý, chế tác đá quý, hoạc ngược lại, sản xuất đá quý nhân tạo để thay thế đá quý tự nhiên.

Trong lĩnh vực thương mại, các nhà đá quý học thường chỉ giới hạn môn khoa học này ở việc phân biệt đá quý tự nhiên và nhân tạo, đá thật-đá giả, phát hiện đá thay thế, các dấu hiệu xử lý, cải tạo chất lượng đá quý. Ngoài đá quý học “thương mại”, phải kể đến đá quý học “kĩ thuật”, nghiên cứu mọi vấn đề liên quan đến đá quý thô và bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau như:

  • Khoáng chất học đá quý;
  • Địa chất học đá quý;
  • Nguồn gốc đá quý;
  • Nghiên cứu các mỏ đá quý;
  • Giám định đá quý;
  • Định giá đá quý thô
  • Chính các lĩnh vực của đá quý học kĩ thuật là cái mà chúng ta, các nhà đá

Đá quý học “thương mai” không chỉ giới hạn ở các khoáng vật đá quý; nó còn bao gồm cả các thành tạo hữu cơ như ngọc trai, hổ phách, các đa trang chí dùng trong kiến trúc, nghệ thuật v.v…  Gần đây, người ta còn quan tâm đến các đá sưu tập khác nhau.

Đá quý học (Ngọc học) là môn học về đá quý:

  • Nguyên cứu thành phần, cấu trúc, các tính chất, nguồn gốc, sự phân bố của các đá quý.
  • Xây dựng các phương pháp giám định, phân hạng và phân biệt với các đá nhân tạo, đá giả (nhiều phương pháp, thiết bị đặc thù, khác với khoáng vật học).
  • Xây dựng các phương pháp gia công, chế tác đá quý thành ngọc, thành các đồ trang sức.
  • Kinh doanh và mua bán trong nước và quốc tế.
Đá quý học (Ngọc học) là môn học về đá quý
Đá quý học (Ngọc học) là môn học về đá quý

 Vì đa số các đá quý đều là khoáng vật nên nhiều người đồng nhất khoáng vật học và đá quý học (Gemology) hoặc coi đá quý học là một bộ phận của khoáng vật học, cách hiểu như vậy rất hạn chế vì nội dung của ngọc học rộng hơn nhiều.

Món đá quý học có liên quan mật thiết với một số môn khoa học như khoáng vật học, mỹ nghệ – kim hoàn vv

– Khoáng vật quý tự nhiên nguồn gốc vô cơ: Phân biệt tương đối dễ vì các tính chất rất khác

– Khoáng vật quý tự nhiên nguồn gốc hữu cơ chia ra 2 kiểu

a. Vật chất hữu cơ (hổ phách và gagat), thường không được coi là khoáng vật thực sự

b. Sản phẩm hoạt động sống của sinh vật: ngọc trai và san hô quý (chúng không phải là khoáng vật)

+ Phân biệt ngọc trai tự nhiên và san hô không khó nếu không xuất hiện ngọc trai nuôi (các thí nghiệm của T.Nixikawa và K.Mikimoto). Ngọc trai tự nhiên hiện nay vẫn rất được ưa chuộng và được coi là một loại đá quý quan trọng, có giá trị rất cao.

+Phân biệt ngọc trai nuôi và tự nhiên rất khó, đòi hỏi những phương pháp đặc thù (máy nội soi, máy rơnghen ).

– Vật liệu bắt chước (Imitation) là các vật chất nhân tạo có hình dáng bên ngoài giống đá quý tự nhiên, nhưng khác chúng về thành phần hóa học, cấu trúc bên trong và các tính chất khác. Chủ yếu người ta thường dùng các vật liệu vô định hình: thủy tinh, chắt dẻo,sứ gốm, trong đó quan trọng nhất là thủy tinh.

– Các khoáng vật nhân tạo (tổng hợp).

– Các đá ghép (ghép đôi,ghép ba, vv……).

Công ty cổ phần Trang sức và Đá quý Việt nam là một trong những công ty hàng đầu cả nước về thiết kế, chế tác về đá quý và trang sức. Nếu có mong muốn tư vấn thiết kế sản phẩm trang sức, đá quý mang tính “cá nhân hóa và gắn liền với câu chuyện của bản thân”,  Quý khách vui lòng đăng ký trực tiếp trên website để được phục vụ tốt nhất.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY. Ngoài ra, nếu Quý khách cần hỗ trợ luôn, vui lòng nhắn tin tại TẠI ĐÂY (24/24)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *