Những điều cần biết về Ngọc Jat (Cẩm Thạch), Jadeite, Nephrit

Những điều cần biết về Ngọc Jat (Cẩm Thạch), Jadeite, Nephrit

Khái quát chung

Ngọc jat được con người biết đến từ thời xa xưa. Ngay từ thời đồ đá,  đã được con người sử dụng làm các công cụ sản xuất khác nhau. Sau này, nó được dùng nhiều để chế tạo các đồ trang sức và mỹ nghệ, nhất là ở Trung Mỹ. Ở đây nó được coi là đá thần của người ra Aztek và được đánh giá cao hơn cả vàng. Cho đến nay người ta đã tìm thấy các sản phẩm mỹ nghệ, các mũi tên làm từ jadeit thuộc nền văn hóa Maja xa xưa tại các nước Mexico, Peru, Panama .Tuy thế trong suốt khoảng 3000 năm, người ta không phân biệt được giữa jadeit và một loại đá quý giống nó là nephrit. Ở Trung Quốc, hai loại đá quý này đều có tên gọi chung là Ngọc và nó tượng trưng cho sự thịnh vượng, sắc đẹp, tình hữu hảo.

Tại châu Âu, vào thời gian người Tây Ban Nha xâm chiếm Trung và Nam Mĩ, hai khoáng vật này có tên gọi là jade, xuất hiện từ Tây Ban Nha deijada- đá danh dự, hay đá mạng sườn vì theo một số bộ lạc ở Mexico, các đá này có thể chữa được bệnh đau tim và mạng sườn. Vào đầu thế kỷ 18, jat bắt đầu đưa đến châu Âu từ Trung Quốc. Cho đến tận bây giờ, cả hai loại đá quý này đều vẫn có một tên gọi chung là Ngọc jat. Và chỉ đến năm 1869, nhà khoáng vật học người Pháp Demur mới phân biệt được hai loại khoáng vật này.

Ngọc Jat được con người biết đến từ thời xa xưa
Ngọc Jat được con người biết đến từ thời xa xưa

Tên gọi nephrit phát sinh từ tiếng Hy Lạp  -có nghĩa là quả thận vì theo niềm tin của người xưa, nephrit làm giảm các cơn đau trong gan và thận . Từ ngày xưa người ta tin rằng nephrit ngăn ngừa con người ta khỏi những điều rủi ro.

Các tính chất vật lý, hóa học và quang học

Các phương pháp xử lý và nhận biết ngọc qua xử lý

Jat có thể được xử lý nâng cấp chất lượng bằng phương pháp nhuộm màu bằng các thuốc nhuộm khác nhau, bằng cách tẩy màu xấu đi và gắn kết bằng polyme. Ngọc sau xử lý thường được gọi bằng các tên gọi khác nhau:

  • Ngọc tự nhiên: A – Jade
  • Ngọc xử lý bề mặt: B – Jade
  • Ngọc xử nhuộm màu: C – Jade
  • Ngọc xử lý bề mặt và nhuộm màu: B + C Jade

– Dưới kính lọc Chelsea các đã nhuộm thường có màu đỏ hoặc hông xỉn. Trong khi đó jat tự nhiên không bị đổi màu.

– Phổ hấp thụ là phương pháp có hiệu quả nhất trong việc xác định jat nhuộm màu. Jadeit bán trong, màu sáng cho phổ với vạch rất mạnh sắc nhất ở rìa vùng tím, tại bước sóng 437 nm. Ở những màu đá nhuộm màu hoặc màu lục đậm vạch phổ này thường bị che lấp. Các loại jadeit tự nhiên thường cho các vạch phổ trong vùng đỏ dưới dạng 3 bậc tại các bước sóng 630, giữa 650 đến 660 và gần 690 nm. Còn các đá đã nhuộm màu thường cho một dải phổ trong vùng đo có tâm tại bước sóng 650 hoặc 640 nm.

– Trong đó nhuộm màu, màu thường phân bố tập trung theo các khe nứt, có khi thành đốm, đám, tẩy chúng bằng bông gòn ngấm axit HCL hoặc axenton có thể thấy màu bị phai ra

Hiện nay trên thị trường rất nhiều loại jat đã qua xử lý màu ở Hồng Kông, theo công nghệ giày màu bằng axit sau đó ép polyme. Phát hiện loại ngọc này rất là khó, tuy nhiên đôi khi những người có kinh nghiệm có thể phân biệt loại jat này qua một số dấu hiệu sau:

– Trong jat chưa xử lý thường có các đúng viết màu vàng, vàng nâu do oxit hiđroxit Fe, trong khi jat xử lý các đốm này thường không còn.

Các phương pháp xử lý và nhận biết ngọc qua xử lý
Các phương pháp xử lý và nhận biết ngọc qua xử lý

– Màu với jat chưa xử lý thường là không đều, trong khi khi trong loại B màu đều hơn.

– Khi quan sát dưới độ phóng đại có thể thấy các hạt tinh thể jat chưa xử lý thường có ranh giới bằng phẳng, rõ ràng trong khi ở loại xử lý các hạt thường có dấu hiệu bị gặm mòn .

– Jat tự nhiên không bị kích thích màu thường phát huỳnh quang dưới sóng dài, trong khi đó đá đã qua xử lý màu thường trơ.

– Để xác định chính xác loại jat này người ta phải dùng các phương pháp rất đắt tiền là phổ hồng ngoại và kính hiển vi điện tử.

Nguồn gốc và phân bố

– Jadeit và nephrit thường được tạo thành trong quá trình biến chất ở nhiệt độ cao.

– Khu vực khai thác jadeit chủ yếu trên thế giới là các tỉnh phía Bắc của Myanmar. Các mỏ này đã được khai thác từ hơn 1000 năm nay. Khối lượng jadeit được khai thác ở đây không ổn định theo các năm 1962 đến 2236 kg, 1977 đến 30753 kg ,1981 đến 49600 kg. Tuy vậy đây chỉ là các số liệu chính thức, trong khi một lượng rất lớn hàng năm vẫn được khai thác và chuyển lậu sang Thái Lan .Trước năm 1963 trong vòng 40 năm tất cả jadeit khai thác được đều đưa đến Hồng Kông.

Các mỏ jadeit nhỏ hơn còn được phát hiện ở Mỹ, Nhật Bản. Tuy nhiên, khối lượng khai thác không đáng kể và chiếm một phần rất nhỏ trên thị trường thế giới.

Các mỏ nephirt đáng chú ý nhất có trên lãnh thổ Trung Quốc. Năm 1969, các mỏ nephirt lớn nhất đã được tìm thấy ở Canada. Ngoài ra các mỏ nephrit lớn cũng tìm thấy ở Australia, New Zealand, Mỹ, Ba Lan, Đài Loan. Tại Việt Nam , nephrit đã được phát hiện tại vùng Cò Phương. Tuy nhiên chúng thường có chất lượng thấp và chỉ được dùng để chạm khắc.

Chế tác

Ngọc Jat thường được chế tạo theo kiểu cacbochon hình oval, tròn
Ngọc Jat thường được chế tạo theo kiểu cacbochon hình oval, tròn

Ngọc Jat thường được chế tạo theo kiểu cacbochon hình oval, tròn ,thành vòng tay, dây chuyền, mặt chuyền hoặc được chạm khắc……

Đá giả, đá tương tự và cách nhận biết

Mặc dù cho đến nay người ta vẫn xếp chung jadeit và nephrit vào một nhóm do các đặc điểm bên ngoài rất giống nhau, song việc phân biệt hai khoáng vật này với nhau không khó khăn lắm. Chúng có cấu tạo bên trong khác nhau: nephrit cấu tạo dạng sợi lộn xộn còn jadeit cấu tạo hạt. Tỷ trọng và chiết suất của nephrit nhỏ hơn jadeit.

Phân biệt jat thật và jat giả

– Jat được làm giả dưới dạng thủy tinh, chất dẻo nhuộm màu xanh thực với vật liệu khác…….để phân biệt jat người ta dựa vào các đặc điểm sau:

– vì thủy tinh và chất dẻo là chất dẫn nhiệt kém nên ta cảm giác ấm khi cầm vào nó, hoặc ép lên da .

– Đối với những mẫu thủy tinh bán trong, người ta có thể phát hiện thấy những bọt khí tròn hoặc dài.

– Chất dẻo thường mềm và rất nhẹ.

Phân biệt jat với các đá tương tự

Jat có thể bị nhầm với các loại đá sau: các khoáng vật màu xnh thuộc nhóm thạch anh, emorot, clorit đục, hydrogroxula,……….

Chất lượng và giá trị

Tùy thuộc vào độ trong suốt, sắc màu, cường độ và sự phân bố của màu xanh lục mà trên thương trường thế giới người ta chia ra 3 loại: I – loại hoàng gia, loại jadeit trong suốt bán trong, màu lục bảo  ngọc đều; loại II – loại thương phẩm, có các gân, các đốm nhỏ bán trong màu lục bảo ngọc trên nền màu lục không khí trong suốt, III – loại thông dụng, loại jadeit không trong suốt màu lục sáng. Loại jadeit hoàng gia có giá trị cao nhất, tương đương với giá của một emorot.

Ngọc Jat là loại đá quý được ưa chuộng nhất ở phương Đông
Ngọc Jat là loại đá quý được ưa chuộng nhất ở phương Đông

Khi phân cấp chất lượng jat cần phải chỉ rõ jadeit hoặc nephrit.Các chỉ tiêu sau đây cần được lưu tâm đến khi phân cấp chất lượng jat: màu sắc, độ trong, mức độ đồng đều của màu, cấu tạo, hình dạng, kích thước và độ bóng. Màu sắc là chỉ tiêu chất lượng quan trọng nhất.

Có thể nói rằng ngọc jat là loại đá quý được ưa chuộng nhất ở phương Đông. Người Trung Quốc cho rằng nó liên quan đến 5 đức tính sau của con người: lòng nhân ái, lòng dũng cảm, sự công bằng, sự giản dị và trí tuệ. Người ta thường định giá Jat theo viên hơn là theo cara. Màu xanh lá cây là màu được ưa chuộng nhất đối với jat. Sau này là các màu hồng tím, tím nhạt, đỏ, vàng, trắng và đen.

Công ty cổ phần Trang sức và Đá quý Việt nam là một trong những công ty hàng đầu cả nước về thiết kế, chế tác về đá quý và trang sức. Nếu có mong muốn tư vấn thiết kế sản phẩm trang sức, đá quý mang tính “cá nhân hóa và gắn liền với câu chuyện của bản thân”,  Quý khách vui lòng đăng ký trực tiếp trên website để được phục vụ tốt nhất.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY. Ngoài ra, nếu Quý khách cần hỗ trợ luôn, vui lòng nhắn tin tại TẠI ĐÂY (24/24).

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *