Những khái niệm cơ bản về chất lượng và giá trị

Những khái niệm cơ bản về chất lượng và giá trị của Đá Quý

Tổng quan về các chỉ tiêu chất lượng của Đá Quý

Đá quý với tên gọi như trên được sử dụng chủ yếu vào mục đích trang sức ,trang trí và mỹ nghệ, tức là làm đẹp cho con nguời. Theo sự thừa nhận của người tiêu dùng, một loại đá chỉ đạt được giá trị làm đá quý khi thoả mãn 8 yêu cầu sau:

– Đẹp (về mầu sắc, độ trong suốt, ánh v.v.).

– Bến (mỏng, dai, bên vững hoá học).

– Hiếm (đá quý càng hiếm càng có giá)

– Thị hiếu (theo thị hiếu của nguời tiêu dùng).

– Hoàn hảo (ít khuyết tật, rạn nứt).

– Chất lượng chế tác

– Gọn nhẹ.

– Kích thước.

Tổng quan về các chỉ tiêu chất lượng của Đá Quý
Tổng quan về các chỉ tiêu chất lượng của Đá Quý

Ngoại trừ các yếu tố hoàn toàn mang tính chủ quan của người tiêu dùng như thị hiếu , độ hiếm v.v. thì tất cả các loại đá quý sau khi đã chế tác thành ngọc đều được đặc trưng bởi 4 chỉ tiêu chất lượng sau đây: mầu sắc, độ tinh khiết, chất lượng chế tác và trọng lượng (thường được gọi là 4C theo tiếng Anh -Four C color, clarity, cut & carat weight). Mầu sắc càng đẹp, độ tinh khiết (trong suốt) càng cao, chất lượng chế tác càng tốt và trọng lượng càng lớn thì chất lượng (giá trị) của viên đá càng  cao.

Mầu sắc (colour): là chỉ tiêu quan trọng nhất quyết định giá trị của viên đá quý. Màu sắc là khái niệm chỉ sự vắng mặt (độ không mầu) hoặc có mặt tương đối của mầu. Nói chung mầu càng hiếm thì giá trị càng cao, và thường thì những màu hiếm gặp là những mầu đẹp nhất đối với đá quý. Chỉ mầu sắc đẹp thôi chưa đủ, viên đá quý còn cần phải có mầu phân bố đều trong cả viên đá.

Độ tinh khiết (clarity): chỉ mức độ của tương đối các bao thể bên trong và các khuyết tật bên ngoài của viên đá. Tuỳ từng loại đá quý khác nhau mà yêu cầu về độ tinh khiết sẽ khác nhau.  Chất lượng chế tác (cut): thể hiện ở độ cân đối và độ hoàn thiện của viên đá đã chế tác .Trọng lượng (weight): trọng lượng của đá quý duợc tính bằng dơn vị cara đo lường, bằng 0,2 g. Trong các chỉ tiêu chất lượng trên thì chỉ có 2 chỉ tiêu là có thể cải tạo nâng cấp được là mầu sắc và độ tinh khiết.

Bản chất  nguyên nhân tạo mẫu của đá quý 

Cơ chế tạo mầu của các vật thể nói chung như sau: Ánh sáng trắng, hay ánh sáng mặt trời, được tạo nên bởi một hỗn hợp đều của tất cả các thành phần phổ trong vùng khả kiến: đỏ, da cam, vàng. lục, lam, chàm, tím. Một  vật thể hay một chất tự thân nó không mang một mầu sắc nào cả, mầu của nó chỉ là sự cảm nhận dựa trên sự tương tác giữa nguồn sáng, vật thể và mắt người. Theo đúng nghĩa thì mầu trắng và máu đen không được coi là mầu sắc thực sự mầu trắng là cảm nhận của mắt nguời đó với một hỗn hợp đều của tất cả các bước sóng trong vùng nhìn thấy, từ 400 đến 700 nm, còn màu  đen là khi không có một bước sóng nào đập vào mắt người.

Cảm nhận màu của một vật thể là do sự hấp thụ có chọn lọc của nó đối với ánh sáng nhìn thấy, nghĩa là hấp thụ chỉ đối với một bước sóng nhất định trong khi lại cho các bước sóng khác chuyền qua .Màu của vật thể sẽ là màu của những bước sóng không bị hấp thụ và đập vào mắt chúng ta .Như vậy màu sắc của vật thể nói chung và của đá quý nói riêng là do sự hấp thụ và phản xạ có chọn lọc Ánh sáng nhìn thấy của viên đá.

Bản chất và nguyên nhân tạo mẫu của đá quý 
Bản chất và nguyên nhân tạo mẫu của đá quý

Màu sắc vừa là một tính chất giám định vừa là một chỉ tiêu chất lượng quan trọng nhất của đá quý.Đối với đá quý, đặc biệt là đá màu,giá trị của chúng chính là màu sắc.Một sự thay đổi nhỏ về màu sắc có thể dẫn tới sự khác biệt thánh kể về giá trị . Để xác định chính xác màu sắc của đá quý người ta phải phân biệt các khái niệm cơ bản sau đây :

  • Gam mầu (hue): là các mầu cơ bản vẫn được ta nói đến như đỏ, vàng, lục, lam, tím và các màu trung gian giữa chúng
  • Tông mầu ( độ đậm nhạt hay sáng tối-tone): thang chỉ độ đậm nhạt hoặc độ sáng tối của mầu.
  • Cường độ mầu (độ tươi xỉn hoặc độ tinh khiết-saturation hoặc chroma): thang chỉ độ tinh khiết hoặc độ tươi xỉn của mầu.

Hiện nay hệ mầu của GIA – Munsell là được sử dụng nhiều nhất để xác định mầu sắc của đá quý mầu. Khối mầu Munsell trong trường hợp này được đơn giản đi nhiều. Nó có dạng một hình trụ. Mỗi vòng tròn theo chu vi hình trụ được chia thành 31 phần, ứng với một gam mầu xác định, toàn bộ vòng tròn nằm trên một biểu đồ mầu. Cường độ ( độ bão hòa) thay đổi đều đặn từ 1 đến 6 cho tất cả các mầu.

Các mầu được chia thành các mầu nóng ( đỏ, da cam, vàng) và lạnh ( lam ,lam –lục, lục, tím). Khi thay đổi cường độ mầu( giảm dần), các màu nóng sẽ có sắc nâu, còn các màu lạnh sẽ có sắc trụ, được chia thành 7 cấp và được đánh số từ 2 (rất nhạt) đến 8 (rất đậm, tối). Theo qui luật tạo mầu của tự nhiên thì ở các tổng trung bình (4,5,6), các mầu có thể có cường độ đến 6: ở các tông thấp 2,3 và 7 (nhạt và rất đậm), cường độ không vượt quá 5 và với tông màu và với tông 8 thì không đạt tới 4.

Việc xác định chính xác màu của đá quý vẫn đủ, người ta còn phải biết mầu nào là “ đẹp” dựa vào thị hiếu của người tiêu thụ. Nói cách khác, chúng ta còn cần phải biết phân biệt chất lượng thương mại của mầu sắc, vì nó quyết định giá trị của viện đá. Việc phân biệt giữa mầu “đẹp” và mầu “xấu” phải dựa trên thị hiếu chung của người tiêu dùng, dựa trên kinh nghiệm của nhà ngọc học và bị chi phốibởi thị trường.

Để xác định mầu sắc của đá quý người ta sử dụng các phương pháp sau đây :

Có nhiều phương pháp xác định màu sắc của đá quý
Có nhiều phương pháp xác định màu sắc của đá quý

– Các phương pháp trực quan : so sánh với các mầu chuẩn tự nhiên và nhân tạo), các bảng mầu chuẩn v.v.

– Các phương pháp đo mầu : dùng các thiết bị như Color Master của Viện Ngọc Mỹ (GIA), Color Scan của các phòng Ngọc học Mỹ (AGL), các máy đo phổ.

Thông thường đối với ruby, saphia thì phương pháp trực quan là hữu ích và phù hợp hơn cả. Để xác định mầu chính các cần có các thiết bị cơ bản là:

– Đèn ánh sáng ban ngày;

– Bộ màu chuẩn;

– Các thiết bị phóng đại tiêu sắc, tương phản khác nhau như kính lúp, kính hiển vi.

Tùy thuộc vào nguyên nhân tạp mầu mà đá quý được chia thành các loại sau đây:

– Mầu tự sắc: do các nguyên tố cấu trúc gây nên như Mn trong corindon, Fe trong olivin;

– Mầu ngoại sắc: do các tạp chất khác nhau, chủ yếu là các nguyên tố chuyển tiếp gây ra, ví dụ: ruby do Cr 3+ , saphia do đồng thời cả cặp Fe 2+ và Ti 4+ , kim cương do

-Mầu giả sắc: do các hiện tượng ánh sáng đặc biệt như tán xạ bề mặt (opal,labradorit), phản chiếu bên trong (sao, mắt mèo) v.v

Các tinh thể Al2O3 kết tinh trong phụ hệ 3 phương của tinh hệ 6 phương. ở trạng thái tinh khiết chúng hoàn toàn không mang mầu, nhưng khi lẫn các tạp chất khác nhau chúng có thể có mẫu khác nhau: nếu có Cr thì sẽ cho mầuđỏ hoặc hồng, lẫn Fe và Ti sẽ cho mầu lam (blue). Chúng cũng có thể có cácmầu khác như vàng, lục, tím v.v. Tên gọi chung của khoáng vật Al2 O3 là corindon, khi có mầu đỏ được gọi là ruby, có mầu lam là saphia, có các mầu khác cũng được gọi là saphia kèm theo chỉ dẫn cụ thể, ví dụ như saphia lục, saphia vàng, saphia da cam.

Màu sắc đều là do sự có mặt của các nguyên tố thuộc nhóm chuyển tiếp
Màu sắc đều là do sự có mặt của các nguyên tố thuộc nhóm chuyển tiếp

Màu sắc của hầu hết các loại coridon đều là do sự có mặt của các nguyên tố thuộc nhóm “chuyển tiếp”. Các nguyên tố mang mầu này nằm ở phần giữa của bảng hệ thống tuần hoàn, có thể có mặt trong corindon ở các trạng thái hóa trị khác nhau và trong các cấu hình khác nhau: là các ion đơn hoặc kép của cùng một nguyên tử, hoặc kết hợp với các icon thuộc các nguyên tử khác, thường ở trạng thái nhiều hóa trị, và khi có sự pha trộn các hóa trị sẽ tạo ra nhiều mầu sắc khác nhau.

Công ty cổ phần Trang sức và Đá quý Việt nam là một trong những công ty hàng đầu cả nước về thiết kế, chế tác về đá quý và trang sức. Nếu có mong muốn tư vấn thiết kế sản phẩm trang sức, đá quý mang tính “cá nhân hóa và gắn liền với câu chuyện của bản thân”,  Quý khách vui lòng đăng ký trực tiếp trên website để được phục vụ tốt nhất.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY. Ngoài ra, nếu Quý khách cần hỗ trợ luôn, vui lòng nhắn tin tại TẠI ĐÂY (24/24).

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *