Khám phá độ tinh khiết của Kim Cương

Độ tinh khiết của Kim Cương được hiểu là độ chứa các bao thể và các khuyết tật bên trong và bên ngoài của viên đá. Độ tinh khiết cũng là một chỉ tiêu chất lượng qua trong của đá quý (sau mầu sắc). Trong đá quý nói chung thường có các bao thể và khuyết tật sau đây (qua ví dụ coridon Việt Nam).

Các bao thể rắn

Sợi rutin, bomit, hematit. Trong coridon Việt Nam rất hay gặp các bao thể dạng kim que, dạng sợi và thường tạo thành do hiện tượng phá hủy dung dịch cứng: đó là các bao thể rutin, bomit, hematit, inmenit và một số bao thể không rõ bản chất khác.

Trong số các bao thể trên thì bao thể rutin thường phổ biến hơn cả, và là nguyên nhân chủ yếu gây ra hiện tượng màng mây, màng sữa, màng cháo trong ruby, saphia. Loại bao thể này có dạng ống rất nhỏ hình que, phân bố rời rạc hoặc có quy luật trong cấu trúc tinh thể của corindon. Các đám rutin này thường được các nhà ngọc học gọi là “lụa” vì khi chiếu sáng chúng có ánh lụa rất rõ ràng. Các đám rutin này chính là nguyên nhân gây ra hiện tượng sao, hiện tượng ánh lụa, màng mây, màng sữa, màng cháo trong corindon.

Các đám cam sắt: Các đám như rỉ sắt (còn gọi là cam sắt) thường gặp trong corindon tự nhiên chưa xử lý nhiệt. Chúng thường có dạng đám, vệt, mầu vàng phớt nâu, có thành phần là các hidroxit Fe (hoặc ooXxit Fe) và thường phân bố như sau:

  • Lấp một phần hoặc lấp kín các khe nứt dạng vân tay, các vết nứt khác nhau dưới dạng một màng mỏng hoặc kết tủa.
  • Đi kèm (bao quanh) các bao thể rắn khác trong corindon.

Apati. Apatit thường gặp dưới dạng các tinh thể tự hình, dạng lăng trụ, hoặc bi mài mòn và thường là trong suốt. Chúng thường có mầu phớt vàng.

Canxit. Canxit thường gặp dưới dạng các bao thể rắn trong ruby và saphia Việt Nam. Đặc biệt là trong corindon Lục Yên. Đó có thể là các tinh thể tự hình hoặc đã bị biến dạng , thường có cắt khai rất  rõ ràng. Các bao thể canxit có thể gặp đơn lẻ hoặc thành đám, đôi khi là các tập hợp tinh thế rất nhỏ. Các tinh thể canxit thường là các hình khối bình hành trong suốt, có cấu tạo song tinh rõ ràng.

Corindon. Các bao thể rắn corindon cũng có khi gặp trong tinh thể chủ corindon, nhất là ở Lục Yên và có hình dạng, cấu hình khác nhau, đa phần là bị mài mòn.

Graphit. Các bao thể graphit đã tìm thấy trong corindon Lục Yên.

Hemantit. Các bao thể hematit dạng sợi, tấm mỏng đã tìm thấy trong saphia Đak Nông, Bình Thuận, đôi khi gây ra hiệu ứng sao trong saphia đen miền nam Việt Nam.

Mica, trong corindon Lục Yên và Quỳ Châu đã tìm thấy các vẩy flogopit dạng tấm, đôi khi có hình lục lặng khá rõ ràng, mầu nâu, nâu phớt lục. Flogopit là bao thể tiền sinh trong ruby, saphia và cũng thấy trong corindon của nhiều nước (Sri Lanka, Myanma v.v)

Spinen. Có dạng thác đôi tầm mặt khá đặc trưng, đôi khi chỉ quan sát thấy dạng đẳng thước. Thường có màu đỏ nhạt, nâu tím, độ nổi thấp.

Zircon. Thường có dạng tròn cạnh, kèm theo các niềm phóng xạ điển hình. Màu trắng, đôi khi nâu nhạt.

Rutin. Là các tinh thể dạng lăng trụ, phân bố dải rác hoặc tập trung thành đám, thường có màu da cam hay màu nâu, trong suốt. Cần phân biệt loại bao thể nguyên sinh này (tạo thành đồng thời với tinh thể chủ) với các đám sợi rutin đã nói ở trên được tạo thành do quá trình phá hủy dung dịch cứng Al2O3-TiO2.

Piretin. Có dạng tấm , dạng que kéo dài, mầu nâu đen và có ánh kim khi quan sát dưới ánh sáng xiên

Các bao thể lỏng

Giống như các tinh thể khác, corindon tạo thành từ các dung dịch hoặc dung thể lỏng. Trong quá trình sinh trưởng và nguội lạnh về sau, các khe nứt khác nhau có thể hình thành trong tinh thể corindon. Chúng thường được lấp đầy bởi dung dịch lỏng, hoặc lỏng-khí, lỏng-khí-rắn lẫn lộn. Các bao thể này được gọi là bao thể nguyên sinh hoặc tinh thể âm.

Khi các chất lỏng thấm từ ngoài vào viên corindon theo các khe nứt, vết vỡ sẽ hình thành các bao thể thứ sinh. Đôi khi chất lỏng này có thể có thể tái kết tinh, hình thành các hình dạng rất phong phú. Các khe nứt dạng vân tay, dạng lông chim, dạng màn sương v.v đều thuộc loại bao thể thứ sinh này. Độ dày của các bao thể thứ sinh này có thể rất khác nhau: từ các bao thể vân tay rất thô đến các mảng cực mỏng.

Các bao thể thứ sinh có thể nối liền với nhau qua các kênh dẫn hoặc có thể liên kết với các bao thể rắn, các bao thể khác tạo nên những hình thù rất đa dạng trong corindon. Trong một số trường hợp, các kênh dẫn này có hình dạng như các kim que dễ lầm với các bao thể dạng sợi như đã nói ở trên

Các khe nứt, vệt vỡ

Cũng hay gặp trong corindon. Trong số này đáng lưu ý là các vành phần chiếu theo các mặt nứt và thường bao quanh các bao thể rắn. Trong corindon Lục Yên, Quỳ Châu, miền nam Việt Nam, các khe nứt, các vệt vỡ thường không có định hướng rõ ràng, trong khi đó, trong ruby, saphia của các mỏ Tần Hương, Trúc Lâu ( Bãi Mới) rất hay gặp hiện tượng viên đá bị nứt rất đều (bị chém) theo các mặt trục thoi trong cấu trúc tinh thể corindon, nhiều khi có thể tách chúng ra thành những viên có dạng như tinh thể canxit.

Điều này được giải thích như sau: Trong cấu trúc tinh thể corindon thì các phương song song với mặt trực thoi là các phương yếu nhất. Vùng Bãi Mới là vùng có các hoạt động kiến tạo mạnh mẽ dọc theo đứt gãy sông Hồng. Dưới tác dụng của các áp lực định hướng các tinh thể corindon đã tạo thành. Dọc theo các khe nứt này thường có các bao thể bomit thứ sinh màu trắng.

Công ty cổ phần Trang sức và Đá quý Việt nam là một trong những công ty hàng đầu cả nước về thiết kế, chế tác về đá quý và trang sức. Nếu có mong muốn tư vấn thiết kế sản phẩm trang sức, đá quý mang tính “cá nhân hóa và gắn liền với câu chuyện của bản thân”,  Quý khách vui lòng đăng ký trực tiếp trên website để được phục vụ tốt nhất.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *