Đặc điểm bên trong của Đá Quý ( Phần 2)

Đặc điểm bên trong của Đá Quý ( Phần 2)

Ý nghĩa của việc nghiên cứu đặc điểm bên trong

Nghiên cứu đặc điểm bên trong của đá quý có một ý nghĩa rất lớn và có thể phục vụ cho nhiều mục đích khác nhau:

  • Giúp cho công tác giám định nhằm phân biệt đá quý tự nhiên với đá quý tổng hợp và một số loại đá giả khác.
  • Trong nghiên cứu địa chất và nguồn gốc mỏ từ việc nghiên cứu đặc điểm bên trong của viên đá ta có thể lý giải và xác lập điều kiện thành tạo và nguồn gốc của chúng.
  • Các bao thể khoáng vật có thể giúp nhà nghiên cứu chỉ ra con đường hình thành của tinh thể chủ. Các con vật gặp trong đá macma như Olivin, pyrop và diopxit hay gặp trong kim cương. Các khoáng vật pecmatit như Apatit, thạnh anh có thể gặp trong các khoáng vật có nguồn gốc pecmatit như aquamarin. Các khoáng vật trong một thành hệ nhất định không thể gặp trong các đá quý từ một thành hệ khác ví dụ như pyrop được hình thành ở độ sâu lớn và áp suất cao sẽ không thể có mặt trong saphia. Mối liên quan mật thiết giữa bao thể khoáng vật và tinh thể chủ có thể giúp ta phân biệt chúng từ các khu vực khác nhau, bản chất và hình dạng của chúng phản ánh nguồn gốc cung cấp vật chất trong một khu vực nhất định.

Các phương pháp nghiên cứu đặc điểm bên trong

Phương pháp dùng kính lúp và đèn các loại

Để phân biệt đá nhân tạo và đá tự nhiên cần thiết phải nghiên cứu các đặc điểm bên trong của chúng. Muốn vậy không có cách nào khác là phải phóng đại chúng nên nhiều lần. Một trong những thiết bị đơn giản nhất là sử dụng kính lúp 10x và đèn pin.

Phương pháp dùng kính lúp
Phương pháp dùng kính lúp

Tuy nhiên sử dụng kính lúp 10x chỉ quan sát được những bao thể có kích thước lớn có những bao thể có kích thước nhỏ và vô cùng nhỏ và sử dụng loại kính hiển vi ngọc học.

Phương pháp kính hiển vi soi nổi

Cấu tạo kính hiển vi

Là loại kính lập thể có hệ thống chiếu sáng riêng biệt, chúng khác với kính hiển vi thường là tia hội tụ sẽ tách làm hai tia và cho ra hai ảnh đồng thời tạo ra hiệu ứng không gian 3 chiều.

Các bộ phận chủ yếu của kính hiển vi ngọc học bao gồm:

  • Thị kính có độ phóng đại 10x
  • Hệ thống tăng độ phóng đại liên tục (kiểm zoom) có 7 mức độ từ 1-7.
  • Thấu kính 2x được lắp thêm có tác dụng tăng độ phóng đại nên tối đa 140x.
  • Đèn ánh sáng trắng.
  • Giá kẹp mẫu được lắp vào mặt kính và có thể soi viên mẫu theo nhiều hướng.
  • Bộ kính lọc phân cực để xác định tính đẳng hướng, dị hướng, song tinh,…
  • Hệ thống cáp quang.
  • Cốc đựng thuốc nhúng.
Các bộ phận chủ yếu của kính hiển vi ngọc học
Các bộ phận chủ yếu của kính hiển vi ngọc học

Mẫu thử:

Tất cả các đá quý từ bán trong đến trong suốt còn thô hoặc đã chế tác để có thể giám định bằng kính hiển vi.

Tiến hành giám định

Việc sử dụng các chế độ chiếu sáng khác nhau giúp cho người giám định có thể nghiên cứu tỉ mỉ các đặc điểm bên trong của viên đá. Dưới đây là một số kiểu chiếu sáng thường được áp dụng.

  • Chiếu sáng trường tối (dankfield illumination)

Khi ta đóng tấm kim loại màu đen chỉ có những tia sáng được phản xạ từ mặt bên của pha bán cầu mới tới được viên đá, do vậy các bao thể sẽ trở lên tắng tương phản với nền đen của viên đá.

  • Chiếu sáng trường sáng (brightfield illumination)

Trong ánh sáng này, các bao thể nhỏ đường sinh trưởng bị mờ đi, các bao thể lớn sẽ nổi bật và có màu đen trên nền trắng, tính phân đổi màu cũng trở nên rõ ràng hơn.

  • Chiếu sáng phân cực (polarized light)

Dùng để quan sát các đặc điểm sinh trưởng của tinh thể, song tinh, đặc biệt là các loại đá có tính lưỡng chiết.

  • Chiếu sáng xiên (oblique illumination):

Bằng việc sử dụng nguồn sáng cáp quang ta có thể thấy được hiệu ứng màn mỏng ngũ sắc ở bao thể lỏng hoặc dấu hiệu cát khai trong viên đá.

  • Chiếu sáng điểm nhỏ (pintpoint illumination):

Ánh sáng tập trung thành chùm tia hẹp chủ yếu qua viên đá làm rõ đường sinh trưởng cong (trong đã tổng hợp) và đặc điểm khác của viên đá.

  • Giảm bớt độ sáng:

Quan sát tính phân đới màu và dải màu được rõ hơn.

  • Kỹ thuật che bóng (shadowing):

Sử dụng phương pháp này dễ dàng quan sát được kích thước 3 chiều của bao thể.

  • Chiếu sáng thẳng từ trên xuống

Viên đá được chiếu trực tiếp từ phía trên do vậy ta dễ dàng quan sát được những đặc điểm trên bề mặt của viên đá dưới ánh sáng phản chiếu.

  • Chiếu sang ngang:

Dùng nguồn sáng nhỏ và tập trung chiếu ngang vào viên đá sẽ làm cho các bao thể rắn nhỏ và bọt khí được sáng rõ.

Các phương pháp vật lý

Phương pháp Microzond

– Bản chất phương pháp:

Nhờ thế gia tốc tới 50KV và các thấu kính điện tử chùm tia điện tử được tụ trên điểm 0,01mm. Chùm tia điện tử bắn vào mẫu, nơi cần phân tích từ đó bắn ra tia rơnghen thứ cấp. Chùm tia rơnghen được phân tích trong phổ kế, nguyên lý phổ kế rơnghen tuân theo phương trình Brigg.

Phương pháp này chỉ dùng để nghiên cứu các bao thể rắn
Phương pháp này chỉ dùng để nghiên cứu các bao thể rắn

            nλ=2dsin0

Việc phân tích định tính (sự có mặt của các nguyên tố) hoặc định lượng (hàm lượng phần trăm của các nguyên tố) được tiến hành dựa vào giảm đổ của phổ rơnghen.

Đối với việc nghiên cứu bao thể của đá quý thì phương pháp này chỉ xác định được thành phần bao thể trong trường hợp bao thể nằm trên bề mặt viên đá. Do vậy khi muốn xác định chính xác bao thể ta phải mài mẫu cho đến khi bao thể lộ hẳn ra trên mặt.

– Thiết bị: Máy CAMEBAX, sản xuất tại Pháp, kết quả phân tích với độ chính xác 10-2.

– Thiết bị mẫu: tất cả mẫu ở dạng tinh thể, mẫu lát mỏng thạch học không phủ lamen, hoặc mẫu dạng hạt nhỏ.

– Xử lý kết quả: Từ kết quả phân tích ta xác định được thành phần hóa học của đối tượng cần nghiên cứu.

Ưu điểm của phương pháp: Có thể phân tích ở bất kỳ thời điểm nào trên viên đá, tức là xác định được thành phần của bất kỳ bao thế nào trên bề mặt của viên đá với độ chính xác cao các mẫu sau phân tích không bị phá hủy.

Đối với việc nghiên cứu đặc điểm bên trong phương pháp này có hạn chế là không bắn sau vào mẫu. Phương pháp này chỉ dùng để nghiên cứu các bao thể rắn.

Phương pháp đồng hóa bao thể

– Bản chất của phương pháp: Khi khoáng vật kết tinh, dung dịch lấp đầy các khoảng trống của bao thể, khi nhiệt độ giảm đi thì chất ỏng co lại và hình thành thêm pha khí. Nhưng khi khoảng vật được nung nóng, dung dịch sẽ nở thể tích làm các bọt khí thu hẹp lại. Đến một nhiệt độ nào đó thì mất khoảng pha khí khi đó chỉ còn lại một chất lỏng đồng nhất đó là sự đồng hóa bao thể.

Nhiệt độ mà khi đó ra khí mất đi gọi là nhiệt độ đồng hóa hay nhiệt độ thành tạo nên tinh thể.

– Thiết bị: Gồm 1 bàn kính có thể nung nóng tinh thể, một kính lúp hai mắt hoặc kính hiển vi, một biến thế tự động để điều chỉnh độ nung nóng, cặp nhiệt kế NA-Cr và 1 milivon kế.

 – Phương pháp nghiên cứu: Quá trình nghiên cứu được chia ra một số giai đoạn sau:

+ Quan sát chung các bao thẻ đặc tính của chúng và chia ra các bao thể khí nóng nguyên sinh hay thứ sinh.

+ Tìm hiểu các bao thể lỏng ở nhiệt độ đồng hóa.

Với phương pháp này giúp ta xác định được nhiệt độ và áp suất thành tạo nên tinh thể từ đó có thể xây dựng nên mô hình địa động lực hình thành tinh thể, các điều kiện quản lý cũng có thể được suy ra dựa trên việc nghiên cứu thành phần các bao thể hai pha, ba pha này.

Phương pháp phổ Raman

Phương pháp này hiệu quả trong việc nghiên cứu đặc điểm bao thể của đá quý
Phương pháp này hiệu quả trong việc nghiên cứu đặc điểm bao thể của đá quý

Cụ thể của phương pháp này học viên sẽ được nghiên cứu chi tiết trong phần “Các phương pháp hiện đại trong giám định đá quý”.

Với ưu điểm là không phá hủy mẫu nên phương pháp rất hiệu quả trong việc nghiên cứu đặc điểm bao thể của đá quý, bao gồm các bao thể rắn, bao thể lỏng, khí lỏng hoặc hỗn hợp.

Công ty cổ phần Trang sức và Đá quý Việt nam là một trong những công ty hàng đầu cả nước về thiết kế, chế tác về đá quý và trang sức. Nếu có mong muốn tư vấn thiết kế sản phẩm trang sức, đá quý mang tính “cá nhân hóa và gắn liền với câu chuyện của bản thân”,  Quý khách vui lòng đăng ký trực tiếp trên website để được phục vụ tốt nhất.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY. Ngoài ra, nếu Quý khách cần hỗ trợ luôn, vui lòng nhắn tin tại TẠI ĐÂY (24/24).

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *