Cấu trúc tinh thể của Đá Quý (Phần 2)

Cấu trúc tinh thể của Đá Quý (Phần 2)

Ký hiệu tinh thể học

Ta chọn ba cạnh tinh thể không song song với nhau làm các chục tọa độ (hình 2.4.1). Ví dụ để xác định của mặt AxBx cũng ta chọn mặt tinh thể nào đó, chẳng hạn mặt A1B1C1 cắt cả ba trục tọa độ làm mặt đơn vị. Các đoạn thẳng OA,OB và OC1 do mặt đơn vị A,B,C1 cắt trên ba trục tọa độ được coi là các thông số đơn vị.

Ta có :   OA1/Oax : OB1/Obx : OC1/OCx   =   h:k:l

Trong đó h;k;l là các số nguyên tương đối nhỏ, mặt AxBxCx có ký hiệu [h,k,l]. Mặt đơn vị A1B1C1 có ký hiệu (111). Khi một mặt nào đó song song với trục tọa độ nào đó thì số ký hiệu mặt ứng với trục đó sẽ bằng không. Nếu một mặt nào đó cắt trục tọa độ nào đó  ở phía âm thì mặt đó có ký hiệu âm, ví dụ 1,2…

Tinh thể học ba phương
Tinh thể học ba phương

Đối với các tinh thể thuộc hệ ba phương và sáu phương người ta thường chọn bốn trục tọa độ trrong đó trục thứ tư OZ luôn trùng với hoặc trục đối xứng bậc ba (L3) hoặc bậc sáu (L6), ba trục còn lại nằm trên mặt phẳng vuông góc với trục L3 hoặc L6 (hình 6.8 và 6.9). Ký hiệu mặt trong trường hợp này (kkil). Nếu mặt đơn vị cắt cả bốn trục thì nso sẽ ký hiệu (1211). Nếu mặt đơn vị cắt cả ba trục song song với trục kia thì nó ký hiệu (1011).

Tinh thể đôi (song tinh)

Người ta gọi tinh thể đôi (hay xong tinh) là một liên kết có quy luật của hai tinh thể cùng chất, nếu cấu trúc mạng của hai cá thể đó có thể trùng lại với nhau nhờ một trong những đối xứng sau: phép quay quanh trục bậc hai, phép chiếu qua mặt phẳng gương hay qua tâm đối xứng, hoặc nhờ tác dụng đồmg thời của chúng.

Tinh thể đôi luôn luôn tạo thành theo những định luật tinh thể học xác định. Mặt phẳng chia đôi (song tinh) được gọi là mặt phẳng song tinh. Có các loại tinh thể đôi thành tạo nhờ phép quay 180 độ quanh một trục được gọi là trục song tinh. Có các loại tinh thể đôi đơn giản có thể chia thành hai tinh thể đơn, ví dụ tinh thể đôi của spinen.Có loại tinh thể đôi phức tạp không thể chia thành hai tinh  thể đơn, ví dụ : Tinh thể fluorit. Nhóm plagiocla đặc trưng cho hiện tượng song tinh đa hợp, tức là có hàng loạt tinh thể liên kết với nhau, trong đó cứ mỗi tinh thể gần kề thành một song tinh và song song với một tinh thể thứ ba

Tinh thể đôi luôn luôn tạo thành theo những định luật tinh thể học xác định
Tinh thể đôi luôn luôn tạo thành theo những định luật tinh thể học xác định

Trong trường hợp có ba tinh thể, bốn tinh thể ghép lại một các có quy luật, ta gọi là tam tinh, tứ tinh…

Các song tinh có thể hình thành do:

  • Các tinh thể nhỏ mới hình thành phát triển trong dung dịch
  • Tác dụng của các ảnh hưởng cơ học bên ngoài (do các lực có định hướng)
  • Sự các biến đổi khác nhau trong chất kết tinh.

Sơ lược nguyên lý về trạng thái tinh thể thực

Dạng người của tinh thể thực là dấu hiệu quan trọng để nhận biết chúng. Vì hình thái tinh thể là biểu hiện của những hiện tượng tự nhiên nên khảo sát hình thái của một tinh thể khoáng vật cũng góp phần nghiên cứu các điều kiện tự nhiên đã sản sinh ra nó. Một đa diện tinh thể thực có thể xuất hiện dưới 2 dạng: tinh thể dương và tinh thể âm:

  • Tinh thể dương thông thường, tức là một hình khối nhiều mặt chứa đầy kết tinh.
  • Tinh thể âm là một hinh khối nhiều mặt rỗng bên trong, bên ngoài bị vây quanh bằng vật chất kết tinh

Nếu ta nhìn các mặt tinh thể thực bằng ánh sáng phản chiếu, nhất là lại phóng đại lên, thì hầu như bao giờ ta cũng có thể thấy vết méo lệch ở trên đó:các mặt không bằng phẳng, vết khía, các hình chạm trổ…..Tất cả những hiện tượng này được tạo ra là do tốc độ phát triển không đểu cả các tinh thể, hoặc do một phần bị hòa tan vì nồng độ và thành phần của dung dịch tạo  khoáng đã thay đổi, do sự dao động của nhiệt độ, cũng có kho do tác động cơ học trong tinh thể…..

Một đa diện tinh thể thực có thể xuất hiện dưới 2 dạng: tinh thể dương và tinh thể âm
Một đa diện tinh thể thực có thể xuất hiện dưới 2 dạng: tinh thể dương và tinh thể âm

Những vết khía trên một loạt khoáng vật là một hiện tượng phá phổ biến và có thể coi là một dấu hiệu quan trọng để xác định khoáng vật. Ở một loại khoáng vật này thì các vết khía phát triển theo chiều dài như tuamalin, epidot, ở khoáng vật khác thì theo bề ngang, như trên các mặt lăng trụ của thạch anh, của ruby. Ở trên mặt các tinh thể pyrit lập phương những vết khía của mặt này thì thẳng góc với vết khía của mặt bên cạnh.

Các vết khía trên các mặt có thể có nhiều nguồn gốc:

  • Kết hợp nhiều mặt nhỏ vixinan (kim cương, tuamalin) lặp lại nhiều lần
  • Song tinh: kết quả của nhiều tinh thể đa hợp lại (sphalerit, đôi khi plagiola…)

Những hình chạm trổ trên mặt tinh thể là kết quả của giai đoạn đầu của sự hòa tan các tinh thể. Theo những nghiên cứu thực nghiệm, thì góc và cạnh của các tinh thể bị hòa tan nhanh hơn các mặt J.J.Safrannopxki đã chứng minh rằng , trong những tinh thể tự nhiên, do kết quả của sự hòa tan cục bộ thường có những dạng hình nón, như các khoáng vật (topaz,thạch anh…). Trên tinh thể kim cương, xung quanh các trục bậc 3 và bậc 4, thường thành tạo những khối 12 mặt thoi tròn.

Các chất kết tinh có thể có nhiều dạng
Các chất kết tinh có thể có nhiều dạng

Tóm lại, các chất kết tinh có thể có các dạng sau đây:

  • Các tinh thể
  • Các song tinh
  • Các tập hợp tinh thể
  • Các tập hợp kết tinh
  • Các tập hợp ẩn tinh

Ngoài ra trong tự nhiên, rất nhiều khi ta không gặp các tinh thể hoàn chỉnh mà thường là các tinh thể bị biền dạng, đôi khi là giả hình.

Công ty cổ phần Trang sức và Đá quý Việt nam là một trong những công ty hàng đầu cả nước về thiết kế, chế tác về đá quý và trang sức. Nếu có mong muốn tư vấn thiết kế sản phẩm trang sức, đá quý mang tính “cá nhân hóa và gắn liền với câu chuyện của bản thân”,  Quý khách vui lòng đăng ký trực tiếp trên website để được phục vụ tốt nhất.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY. Ngoài ra, nếu Quý khách cần hỗ trợ luôn, vui lòng nhắn tin tại TẠI ĐÂY (24/24).

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *