Cấu trúc tinh thể của Đá Quý (Phần 1)

Cấu trúc tinh thể của Đá Quý (Phần 1)

Tính đối xứng của tinh thể

Yếu tố đối xứng là một điểm, một mặt phẳng hay một đường thẳng tưởng tượng đặt thêm vào hinh mà qua nó (đối với điểm hoặc mặt) hoặc quanh nó (đối với đương) các phần tử bằng nhau lập lại theo một quy luật. Có 3 loại yếu tố đối xứng tâm, mặt và trục đối xứng.

Tâm đối xứng: ký hiệu C là một điểm nằm bên trong hình có đặc tính sau: Một đường thẳng bất kỳ qua nó bao giờ cũng cắt hình ở 2 điểm cách đều 2 bên nó. Một đa diện có tâm C khi mỗi mặt bất kỳ của đa diện có một mặt tương ứng nằm ở phía xuyên tâm đối, song song, bằng nhau và trái chiều với nhau.

Mặt đối xứng P là một mặt phẳng chia hình thành 2 phần bằng nhau với điều kiện phần này như ảnh của phần kia qua gương đặt thay mặt P.

Có 3 loại yếu tố đối xứng tâm, mặt và trục đối xứng
Có 3 loại yếu tố đối xứng tâm, mặt và trục đối xứng

Trục đối xứng xoay Ln:là một đường thẳng mà quay nó các phần bằng nhau của hình được lặp lại một cách đều đặn. Khi xoay hình quanh trục 1 vòng bao giờ hinh cũng chiếm những vị trí tương tự vị trí đầu tiên một số nguyên n lần( n được gọi là bậc của trục). Góc quay bé nhất để hình trở lại vị trí tương tự vị trí đầu tiền goi là góc xoay cơ sở của trục và bằng:

360°/ n

Trong tinh thể chỉ có các trục đối xứng bậc 1,2,3,4,6.

Trục tinh thể (crystal axes) là những đường tưởng tượng đi qua tâm của các mặt tinh thể (hoặc các cạnh của tinh thể) và cặt nhau tại một điểm nằm trong tinh thể.

Hình đơn và ghép

Hình đơn là hình mà từ một mặt cho trước của nó có thể suy ra các mặt còn lại nhờ các yếu tố đối xứng trong hình đó. Một đa diện tinh thể được tạo nên bởi hai hoặc nhiều hình đơn gọi là hình ghép.

Các hinh đơn cơ bản của tinh thể là : hình tháp (piramid forms), hình lăng trụ(prism), hình song diện(pinacoid forms), hình song diện cơ sở (basal pinacoid), hình vòm (dome forms)

Một đa diện tinh thể được tạo nên bởi hai hoặc nhiều hình đơn gọi là hình ghép
Một đa diện tinh thể được tạo nên bởi hai hoặc nhiều hình đơn gọi là hình ghép
  • Hình tháp thường chứa các mặt hình tam giác, mỗi mặt này cắt 3 trục tinh thể.
  • Hình lăng trụ có 3 mặt hoặc hơn, các mặt giống nhau và cạnh của chúng thì song song với nhau. Ta có lăng trụ bậc một khi mỗi mặt cắt của trụ bên (lateral) và song song với trục thẳng đứng; lăng trụ bậc 2 khi mỗi mặt cắt một trục bên (lateral) và song song với hai trục kia.
  • Hình đôi mặt (song diện) là một cặp mặt giống nhau, đều cắt một trục và song song với hai trục kia.
  • Hinh đôi mặt cơ sở luôn song song với các trục bên (lateral axes )
  • Hinh vòm (dome forms) là hình với các mặt cắt 2 trục (trong đố có 1 trục là trục thẳng đứng) và song song với trục thứ 3

Các hệ tinh thể của Đá quý

Hệ lập phương

Các tinh thể thuộc hệ này có 3 trục có độ dài bằng nhau và tạo với nhau góc 90°. Các dạng lí tưởng của hệ lập phương là khối lập phương, khối tám mặt, khối 12 mặt.

Các dạng lí tưởng của hệ lập phương là khối lập phương, khối tám mặt, khối 12 mặt
Các dạng lí tưởng của hệ lập phương là khối lập phương, khối tám mặt, khối 12 mặt

Các loại đá quý kết tinh trong hệ lập phương gồm:

Granat         Spinen        Kim cương          Fluorit             Lazurit

Các tinh thể này có 9 mặt đối xứng, 3 trục bâc 4, 4 trục bậc 3, 6 trục bậc 2 và 1 tâm đối xứng.

Hệ bốn phương (hệ tứ phương)

Các tinh thể thuộc hệ này có 3 trục tạo với nhau gói 90° , 2 trục trong đó có độ dài bằng nhau và nằm ngang. Trục thứ 3 là trục thẳng đứng có độ dài khác 2 trục kia và được coi là trục tinh thể. Dạng lý tưởng của tinh thể loại này là 1 hình lăng trụ với 2 mặt đáy là hình vuông. Trong tinh thể hệ bốn phương có 5 mặt phẳng đối xứng, 1 trục bậc 4, 4 trục bậc 2 và 1 tâm đối xứng.

Dạng lý tưởng của tinh thể loại này là 1 hình lăng trụ với 2 mặt đáy là hình vuông
Dạng lý tưởng của tinh thể loại này là 1 hình lăng trụ với 2 mặt đáy là hình vuông

Các loại đá kết tinh theo hệ bốn phương (tứ phương) là:

Anata              Rutin              Zircon            Caxiterit         Scapolit            Sielit

Hệ sáu phương

Các tinh thể thuộc hệ này có 4 trục. Trục chính là trục thẳng đứng dài hơn hoặc ngắn hơn 3 trục kia, 3 trục này dài bằng nhau và tạo với nhau góc 60° ,trục chính vuông góc với mặt phẳng chứa 3 trục còn lại. Hình dạng lý tưởng của tinh thể này là một lăng trụ 6 phương hoặc tháp đôi của hai tháp 6 phương.

Hình dạng của tinh thể này là một lăng trụ 6 phương hoặc tháp đôi của hai tháp 6 phương
Hình dạng là một lăng trụ 6 phương hoặc tháp đôi của hai tháp 6 phương
  • Các đá quý kết tinh trong hệ sáu phương là apatit và berin.
  • Tinh thể hệ sáu phương có 7 mặt phẳng đối xứng, 7 trục đối xứng (1 trục bậc 6 và 6 trục bậc 2)

Hệ ba phương

Các tinh thể thuộc hệ này có 4 trục giống như tinh thể hệ 6 phương. Nhưng chúng chỉ có 3 mặt phẳng đối xứng và 4 trục đối xứng (1 trục bậc 3 và 3 trục bậc 2 ), 1 tâm đối xứng. Các đá quý kết tinh trong hệ ba phương gồm canxit, thạch anh, benitoit, conridon, smitspnit, phenakit, tuamalin.

Các tinh thể thuộc hệ này có 4 trục giống như tinh thể hệ 6 phương
Các tinh thể thuộc hệ này có 4 trục giống như tinh thể hệ 6 phương

Hệ trực thoi

Các tinh thể thuộc hệ này có 3 trục vuông góc với nhau và có độ dài khác nhau, trục chính là trục đứng và trục ngang đi qua mặt bên, trong đó trục dài hơn gọi là trục dài và trục ngắn hơn gọi là trục ngắn. Chúng có 3 mặt đối xứng, 3 trục đối xứng và 1 tâm đối xứng. Hình dạng lý tưởng của tinh thể hệ này là hinh lăng trụ hoặc dang của tháp 4 phương với mặt chính là hình chữ nhật.

Hình dạng tinh thể hệ là hinh lăng trụ hoặc tháp 4 phương với mặt chính là hình chữ nhật
Hình dạng tinh thể hệ là hinh lăng trụ hoặc tháp 4 phương với mặt chính là hình chữ nhật

Những đá quý kết tinh thuộc hệ này là :

Andalusit                   Đanburit                    Peridot                       Tomxonit

Aragonit                     Đumocterit                Prenit                          Topaz

Berilonit                    Estalit                         Storlit                         Zoizit

Crizobenrin               Lolit                            Sinhalit

Hệ một nghiêng(monoclinic system)

Các tinh thể hệ một nghiêng có 3 trục đối xứng với độ dài khác nhau, trong đó hai trục cắt nhau với một góc nghiêng và trục thứ 3 vuông góc với chúng. Tinh thể hệ này có 1 mặt đối xứng và 1 trục đối xứng bậc 2,1 tâm đối xứng.

Các tinh thể hệ một nghiêng có 3 trục đối xứng với độ dài khác nhau
Các tinh thể hệ một nghiêng có 3 trục đối xứng với độ dài khác nhau

Các đá quý kết tinh trong hệ này là :

Azurit                         Ơcla                            Nephrit                       Spocđumen

Đatolit                        Jađeit                          Octocla                      Brazilianit

Điopxit                       Lazulit                        Secpentin                   Tan

Epidot                        Malachit                    Sphen

Hệ ba nghiêng (triclinic system)

Các tinh thể thuộc hệ này cũng có 3 trục đối xứng với đọ dài khác nhau và nghiêng với nhau (một trụ thẳng đứng và 2 trục nằm ngang được gọi là trục dài và trục ngắn như trong hệ trực thoi). Các tinh thể này không có mặt tăm đối xứng.

Các tinh thể hệ ba nghiêng không có mặt tăm đối xứng
Các tinh thể hệ ba nghiêng không có mặt tăm đối xứng

Đá quý kết tinh theo hệ này là:

Ambligonit                Kianit             Microclin       Buruza

Axinit                         Labrado         Oligocla fenspat

Các tinh thể hệ một nghiêng, ba nghiêng và trực thoi được gọi là tinh thể hạng thấp. Các tinh thể hệ ba phương, bốn phương, sáu phương được gọi là tinh thể hạng trung bình. Tinh thể hệ lập phương là tinh thể hạng cao.

Công ty cổ phần Trang sức và Đá quý Việt nam là một trong những công ty hàng đầu cả nước về thiết kế, chế tác về đá quý và trang sức. Nếu có mong muốn tư vấn thiết kế sản phẩm trang sức, đá quý mang tính “cá nhân hóa và gắn liền với câu chuyện của bản thân”,  Quý khách vui lòng đăng ký trực tiếp trên website để được phục vụ tốt nhất.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY. Ngoài ra, nếu Quý khách cần hỗ trợ luôn, vui lòng nhắn tin tại TẠI ĐÂY (24/24).

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *